Naderwany mięsień łydki (łydka tenisisty): objawy i leczenie

01Definicja

Czym jest naderwanie mięśnia łydki

Łydkę tworzą trzy części: najgłębiej leżący mięsień płaszczkowaty oraz dwie głowy mięśnia brzuchatego łydki, boczna i przyśrodkowa. Wszystkie kończą się ścięgnem Achillesa. Tak opisuje to artykuł o „łydce tenisisty” w mp.pl.

Według tego artykułu łydka tenisisty to uszkodzenie głowy przyśrodkowej mięśnia brzuchatego. Obejmuje ono około jednej trzeciej masy mięśniowej z tyłu łydki, po stronie wewnętrznej. Przegląd Schwach i wsp. z 2026 roku opisuje takie urazy jako uszkodzenia połączenia mięśnia brzuchatego przyśrodkowego z mięśniem płaszczkowatym.

Artykuł mp.pl o obrażeniach tkanek miękkich wyjaśnia, że mięsień może zostać uszkodzony bezpośrednio, przez uderzenie, albo pośrednio, przez przeciążenie. Rozerwanie może być częściowe lub całkowite.

02Mechanizm

Jak dochodzi do urazu

Według mp.pl do naderwania dochodzi zwykle nagle, w czasie gwałtownego napięcia łydki podczas ciężkiej pracy lub aktywności fizycznej, np. gry w tenisa. Zwykle dzieje się to w nodze pozostającej z tyłu, przy pochylonym do przodu tułowiu. Mięsień napina się zbyt mocno i odrywa od ścięgna, a w miejscu uszkodzenia często zbiera się krwiak.

Przegląd Schwach i wsp. podaje, że urazy te wynikają zwykle z nagłego nadmiernego rozciągnięcia albo powtarzających się mikrourazów. Według mp.pl urazy z rozciągnięcia są częste w sportach z dużym wysiłkiem w krótkim czasie, jak piłka nożna, bieg, skoki czy nagłe zatrzymanie.

Przegląd Domeracki z 2021 roku zwraca uwagę, że mimo nazwy „łydka tenisisty” uraz najczęściej dotyczy mężczyzn w wieku produkcyjnym, a w literaturze niemal pomija się jego związek z pracą.

03Objawy

Objawy naderwanego mięśnia łydki

Według mp.pl pacjenci odczuwają w napiętej łydce niespodziewane uderzenie, trzask albo silne ukłucie. Niektórzy opisują to jak uderzenie, chociaż do urazu doszło bez kontaktu z inną osobą lub przeszkodą. Inne objawy to:

• ból obejmujący zwykle całą łydkę,
• trudności z chodzeniem i utykanie,
• miejscowy obrzęk,
• krwiak lub zasinienie.

Artykuł o obrażeniach tkanek miękkich dodaje, że przy częściowym uszkodzeniu mięśnia ból pojawia się przy jego napinaniu. Przy całkowitym rozerwaniu napięcie mięśnia jest niemożliwe.

Według mp.pl wiele naderwań jest niewielkich lub nie daje poważnych objawów, dlatego część osób w ogóle nie trafia do lekarza, a uraz może zostać przeoczony.

04Pierwsza pomoc

Co zrobić od razu

Mp.pl zaleca osobie, która podejrzewa u siebie łydkę tenisisty:

• odciążyć nogę,
• utrzymywać ją wysoko,
• schłodzić bolesną okolicę,
• udać się na ostry dyżur ortopedyczny.

Doraźnie można przyjąć dostępne bez recepty leki przeciwbólowe. Według mp.pl konsultacja jest istotna przede wszystkim po to, by odróżnić naderwanie mięśnia od uszkodzenia ścięgna Achillesa, które może dawać bardzo podobne objawy. Więcej o tym ścięgnie: ścięgno Achillesa.

05Rozpoznanie

Jak lekarz rozpoznaje uraz

Według mp.pl ortopeda rozpoznaje to uszkodzenie przede wszystkim na podstawie wywiadu i badania. Badanie USG pozwala ocenić, jak duża część mięśnia jest uszkodzona i czy towarzyszy temu duży krwiak. Rezonans magnetyczny wykonuje się bardzo rzadko.

Przeglądy w czasopismach ortopedycznych opisują to podobnie. Meek i wsp. z 2022 roku piszą, że rozpoznanie jest często kliniczne, a rezonans i USG pomagają potwierdzić miejsce i stopień uszkodzenia. Przegląd Schwach i wsp. również uznaje rozpoznanie za głównie kliniczne, z USG lub rezonansem do oceny ciężkości.

06Leczenie

Leczenie: zachowawcze czy operacja

Według mp.pl w zdecydowanej większości przypadków uraz leczy się zachowawczo. Po krótkim unieruchomieniu w łusce gipsowej lub ortezie, które ma pozwolić uszkodzeniu się zabliźnić, zaczyna się rehabilitację. W niektórych przypadkach krwiak można usunąć przez nakłucie pod kontrolą USG.

Wskazaniem do operacji, czyli zszycia uszkodzenia, są według mp.pl rozległe (całkowite) uszkodzenia u osób aktywnych fizycznie lub masywny krwiak. Po operacji również stosuje się krótkie unieruchomienie, a potem fizjoterapię.

Przegląd Meek i wsp. podaje, że leczenie nieoperacyjne jest skuteczne w większości naderwań łydki, a operacja jest rzadko wskazana: przy ciężkich przypadkach z całkowitym rozerwaniem (III stopnia) lub powikłaniach.

07Rehabilitacja

Jak wygląda rehabilitacja i powrót do sportu

Przegląd Schwach i wsp. opisuje leczenie zachowawcze jako odpoczynek, chłodzenie, leczenie przeciwzapalne i ustrukturyzowaną rehabilitację. Rehabilitacja obejmuje stopniowe rozciąganie, wzmacnianie ekscentryczne i trening czucia głębokiego.

• Powrót do sprawności następuje zwykle w ciągu 6–12 tygodni.
• O powrocie do aktywności powinna decydować odzyskana funkcja, a nie samo ustąpienie bólu.
• Większość pacjentów odzyskuje pełną funkcję.

Przegląd Meek i wsp. zaznacza, że korzyści z metod takich jak trening z okluzją naczyń, bieg w głębokiej wodzie, bieżnia z odciążeniem czy osocze bogatopłytkowe wymagają dalszych badań.

W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao prowadzimy rehabilitację po urazach mięśni łydki i planujemy bezpieczny powrót do sportu (wizyty po hiszpańsku).

08Zapobieganie

Czy można zapobiec kolejnemu urazowi

Mp.pl zaleca unikać gwałtownych przeciążeń i wyczerpujących treningów z dużymi obciążeniami, a także dbać o rozgrzewkę przed aktywnością i rozciąganie po niej.

Przegląd systematyczny Green i Pizzari z 2017 roku objął 10 badań z udziałem 5397 sportowców i 518 urazów łydki lub podudzia. Najsilniejszymi czynnikami ryzyka kolejnego urazu łydki okazały się:

• starszy wiek,
• wcześniejsze naderwanie łydki.

Ograniczone dowody wskazywały też na związek z wcześniejszymi urazami innych mięśni nogi lub kolana. Dla wielu czynników, takich jak wzrost, masa ciała, płeć czy strona dominująca, nie znaleziono dowodów związku. Przegląd podkreśla, że badań jest mało, a wiele z nich ma wysokie ryzyko błędu.

09Różnice

W czym źródła się różnią

• Pierwsze dni. Mp.pl opisuje krótkie unieruchomienie w łusce gipsowej lub ortezie, a przegląd Schwach i wsp. mówi o odpoczynku, chłodzeniu i wczesnej, ustrukturyzowanej rehabilitacji, bez wzmianki o unieruchomieniu.
• Zapobieganie. Mp.pl zaleca rozgrzewkę i rozciąganie, a przegląd Green i Pizzari nie ocenia rozgrzewki ani rozciągania jako czynników ochronnych. Najmocniejsze czynniki ryzyka w tym przeglądzie to wiek i wcześniejszy uraz.
• Kogo dotyczy. Nazwa sugeruje uraz sportowy, ale przegląd Domeracki wskazuje na niedocenianie przyczyn zawodowych.
• Rokowanie. Mp.pl pisze, że w części przypadków kształt łydki trwale się zmienia, co bywa problemem estetycznym, ale nie wpływa istotnie na funkcję i siłę mięśni. Streszczenia przeglądów o tej zmianie nie wspominają.

10Podsumowanie

W skrócie

• Łydka tenisisty to naderwanie głowy przyśrodkowej mięśnia brzuchatego łydki, zwykle przy gwałtownym napięciu.
• Typowe objawy to nagłe „uderzenie” lub trzask w łydce, ból, obrzęk i utykanie.
• Od razu: odciążenie, uniesienie i schłodzenie nogi oraz konsultacja, by wykluczyć uszkodzenie ścięgna Achillesa.
• Zwykle wystarcza leczenie zachowawcze z rehabilitacją. Powrót trwa zwykle 6–12 tygodni.
• Najsilniejsze czynniki ryzyka kolejnego urazu to wiek i wcześniejsze naderwanie łydki.