Dieta przy wrzodach żołądka: co jeść, czego unikać

01Po co

Jaką rolę ma dieta przy chorobie wrzodowej

Według mp.pl odpowiednia dieta jest ważnym elementem, który wspomaga leczenie farmakologiczne i łagodzi objawy choroby wrzodowej. W okresie leczenia zaleca się dietę łatwostrawną z ograniczeniem substancji pobudzających wydzielanie soku żołądkowego oraz z ograniczeniem błonnika pokarmowego.

Przegląd z 2014 roku (Vomero i Colpo) dodaje, że dietę i rozkład kalorii należy dostosować do potrzeb chorego, tak aby poprawić stan odżywienia i wspomóc gojenie. Zalecane składniki mogą się różnić w fazie ostrej i w fazie zdrowienia.

02Zasady

Zasady diety przy wrzodach żołądka

Mp.pl podaje kilka zasad przygotowywania posiłków:

• zrezygnuj z soli i słonych produktów albo znacznie je ogranicz,
• zamiast smażenia i pieczenia z tłuszczem gotuj w wodzie lub na parze,
• duś potrawy bez wcześniejszego obsmażania,
• piecz w folii aluminiowej, pergaminie albo rękawie foliowym,
• dla poprawy smaku dodawaj łagodne przyprawy, np. sok z cytryny, koper zielony, wanilię, w ograniczonych ilościach.

Jeśli oprócz wrzodów dokucza ci zgaga, przeczytaj też nasz poradnik o diecie na refluks.

03Posiłki

Jak często i jak jeść

Według mp.pl niewielkie objętościowo posiłki należy jeść regularnie i dość często: 5, a nawet 6 razy dziennie. Obfite posiłki pogarszają samopoczucie, bo duża objętość pobudza wydzielanie w żołądku i nasila dolegliwości.

Ważna jest też temperatura. Posiłki nie mogą być ani zbyt zimne, ani zbyt gorące, bo skrajne temperatury mogą powodować przekrwienie błony śluzowej żołądka.

04Co jeść

Co jeść przy wrzodach żołądka

Mp.pl, na podstawie zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia, wymienia m.in. takie produkty dozwolone:

• produkty zbożowe: czerstwe pieczywo pszenne, sucharki, jasna mąka pszenna, drobne kasze (manna, krakowska, jęczmienna), płatki owsiane, ryż, drobne makarony pszenne,
• nabiał: mleko do 2% tłuszczu, mleko zsiadłe, świeży biały ser chudy i półtłusty, słodka śmietanka; serki homogenizowane w ograniczonych ilościach,
• jaja: na miękko, w koszulkach, jajecznica i omlety na parze,
• mięso i ryby: chudy drób bez skóry, wołowina, cielęcina, królik, chude ryby (np. dorsz, pstrąg, mintaj, morszczuk), chude wędliny (szynka, polędwica),
• tłuszcze: masło, miękkie margaryny kubkowe, olej rzepakowy, oliwa z oliwek, olej sojowy, słonecznikowy i kukurydziany,
• ziemniaki: gotowane, tłuczone, puree,
• warzywa: marchew, kalafior, buraki, dynia, szpinak, kabaczki, młody zielony groszek, młoda fasolka szparagowa, sałata, pomidory bez skórki, najlepiej gotowane,
• owoce: dojrzałe, bez skórki i pestek, gotowane lub przetarte, np. jabłka, morele, brzoskwinie; rozcieńczone, gotowane soki owocowe.

05Czego unikać

Czego unikać przy wrzodach żołądka

Według mp.pl przeciwwskazane są m.in.:

• świeże pieczywo, pieczywo razowe, grube kasze (gryczana, pęczak) i grube makarony,
• jogurty, kefir, sery żółte, topione i pleśniowe, kwaśna śmietana,
• jaja na twardo, smażone i w majonezie,
• tłuste mięsa (wieprzowina, baranina, kaczka, gęś), tłuste wędliny, pasztety, ryby wędzone i tłuste, konserwy,
• twarde margaryny, smalec, słonina, boczek,
• frytki, ziemniaki smażone, placki ziemniaczane, chipsy,
• warzywa kapustne, papryka, cebula, ogórki, rzodkiewki, kukurydza, grzyby, warzywa smażone i w occie,
• wszystkie owoce surowe i suszone, orzechy,
• suche nasiona roślin strączkowych: groch, fasola, soja, soczewica, bób.

06Napoje

Napoje, przyprawy i słodycze

Mp.pl zaleca pić wodę, słabą herbatę i słabą kawę zbożową. Przeciwwskazane są kawa, mocna herbata, napoje gazowane, mocne kakao, płynna czekolada i alkohol.

Z przypraw unikaj ostrych: octu, pieprzu, musztardy, papryki, chrzanu, kostek bulionowych i pikli. Ze słodyczy dozwolone są w ograniczonych ilościach cukier, miód i dżemy bez pestek, a także kisiele, musy, galaretki i kompoty z dozwolonych owoców. Unikaj czekolady, chałwy, kakao, ciastek przemysłowych, pączków, ciast z kremem lub bitą śmietaną oraz ciasta francuskiego i kruchego.

Zupy wybieraj mleczne, kleiki, jarzynowe z dozwolonych warzyw i ziemniaczane, zagęszczane mąką z wodą lub słodką śmietanką. Nie poleca się zup na wywarach z kości i mięsa, zup rybnych, z zasmażką lub kwaśną śmietaną ani zup w proszku.

07H. pylori

Dieta a zakażenie H. pylori

Według mp.pl należy unikać czynników, które zwiększają ryzyko rozwoju wrzodu na podłożu zakażenia H. pylori. Są to głównie duże spożycie soli kuchennej, małe spożycie warzyw i owoców oraz palenie tytoniu.

Aby zmniejszyć ryzyko ponownego zakażenia, trzeba dbać o higienę, zwłaszcza jamy ustnej: część ponownych zakażeń po skutecznym leczeniu wiąże się z bakteriami z płytki nazębnej.

Przegląd Vomero i Colpo podaje, że w fazie zdrowienia rośnie zapotrzebowanie na białko i niektóre mikroskładniki, takie jak witamina A, cynk, selen i witamina C. Niektóre badania wskazują na korzystny wpływ witaminy C na eradykację H. pylori.

W naszej poradni dietetycznej w Bilbao pomagamy ułożyć łatwostrawny jadłospis na czas leczenia choroby wrzodowej (wizyty po hiszpańsku).

08Jadłospis

Przykładowy jadłospis na jeden dzień

Mp.pl proponuje taki przykładowy jadłospis dla osoby z chorobą wrzodową:

• Śniadanie: kasza manna na mleku 2%, czerstwy chleb pszenny cienko posmarowany masłem, polędwica drobiowa, sałata, pomidor bez skórki, sok pomarańczowy rozcieńczony wodą pół na pół.
• Drugie śniadanie: czerstwa kajzerka z masłem, naturalny serek homogenizowany, dojrzały banan, słaba herbata.
• Obiad: zupa ziemniaczana bez zasmażki, gotowane ziemniaki, pulpety z cielęciny, gotowana marchewka z odrobiną masła, kompot jabłkowy.
• Podwieczorek: galaretka brzoskwiniowa, czerstwe ciasto drożdżowe, słaba herbata.
• Kolacja: czerstwy chleb pszenny z masłem, filet z dorsza pieczony w folii z łagodnymi przyprawami, młoda fasolka szparagowa, rozcieńczony sok pomarańczowy.

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Błonnik. Mp.pl zaleca w okresie leczenia ograniczyć błonnik pokarmowy. Przegląd Vomero i Colpo przypisuje błonnikowi i probiotykom ważną rolę w leczeniu, bo zmniejszają działania niepożądane antybiotyków i pomagają skrócić leczenie.
• Owoce i warzywa. Mp.pl odradza surowe owoce w czasie leczenia, a zarazem wymienia małe spożycie warzyw i owoców jako czynnik ryzyka wrzodu związanego z H. pylori.
• Stan badań. Przegląd z 2014 roku zaznacza, że prac o dietoterapii choroby wrzodowej jest niewiele i potrzebne są nowe badania.

10W skrócie

Najważniejsze o diecie przy wrzodach

• W okresie leczenia zaleca się dietę łatwostrawną, która nie pobudza wydzielania soku żołądkowego.
• Jedz 5–6 małych posiłków dziennie, nie za zimnych i nie za gorących.
• Gotuj, duś bez obsmażania i piecz w folii; ogranicz sól.
• Unikaj potraw smażonych, ostrych przypraw, mocnej kawy i herbaty, napojów gazowanych i alkoholu.
• Dużo soli, mało warzyw i owoców oraz palenie sprzyjają wrzodom związanym z H. pylori.
• Dieta wspiera leczenie farmakologiczne, ale go nie zastępuje.