Dieta lekkostrawna: co jeść, a czego unikać

01Co to jest

Czym jest dieta lekkostrawna

Mp.pl opisuje dietę lekkostrawną (łatwostrawną) jako dietę stosowaną w chorobach przewodu pokarmowego, np. we wrzodach żołądka i dwunastnicy oraz stanach zapalnych ich błony śluzowej. Jej zasad przestrzega się też podczas leczenia onkologicznego, w czasie rekonwalescencji po zabiegach chirurgicznych i u osób w starszym wieku.

Celem jest taki dobór produktów i technik kulinarnych, by ułatwić trawienie i wchłanianie składników odżywczych. Dzięki temu poprawia się stan odżywienia, a z nim stan zdrowia. Więcej o żywieniu przy chorobie wrzodowej w poradniku o diecie przy wrzodach żołądka.

02Czego unikać

Produkty przeciwwskazane w diecie lekkostrawnej

Według mp.pl należy unikać produktów, które długo zalegają w żołądku, pobudzają wydzielanie soku żołądkowego i perystaltykę jelit oraz sprzyjają wzdęciom. Są to:

• tłuste produkty i potrawy,
• produkty smażone na tłuszczu,
• warzywa cebulowe i kapustne,
• produkty wędzone,
• nasiona roślin strączkowych,
• alkohol,
• ostre przyprawy.

03Błonnik

Błonnik w diecie lekkostrawnej

Mp.pl zaleca ostrożność z surowymi warzywami i owocami oraz produktami pełnoziarnistymi, bo zawarty w nich błonnik może nasilać dolegliwości. Jednocześnie błonnik jest ważnym składnikiem diety i nie należy go całkowicie eliminować. Po ustąpieniu dolegliwości produkty bogate w błonnik wprowadza się stopniowo, w małych ilościach, by ustalić indywidualną tolerancję.

Błonnik jest lepiej tolerowany, gdy:

• usuwa się skórkę i pestki z warzyw i owoców,
• usuwa się twarde i zwłókniałe części roślin,
• gotuje się dłużej,
• rozdrabnia się produkty, np. miksuje.

04Produkty zbożowe

Pieczywo, kasze, ryż i makaron

Mp.pl wymienia zalecane produkty zbożowe: pieczywo i bułki pszenne, sucharki, drobne kasze (jaglana, manna, jęczmienna drobna, kukurydziana, kuskus), komosę ryżową i amarantus, makaron pszenny i ryżowy, płatki owsiane błyskawiczne, jaglane i ryżowe, chrupki kukurydziane i wafle ryżowe.

Nie zaleca się pieczywa pełnoziarnistego, płatków owsianych górskich, jęczmiennych, żytnich i orkiszowych, otrębów, grubych kasz (gryczanej, pęczaku, bulguru), ryżu brązowego i dzikiego, makaronów pełnoziarnistych, wyrobów z ciasta francuskiego, pączków ani dosładzanych płatków i musli.

05Warzywa

Lekkostrawne warzywa

Według mp.pl warzywa je się bez skórki i w razie potrzeby po obróbce termicznej, gotowane lub pieczone bez tłuszczu. Mogą to być marchew, korzeń pietruszki, seler, burak, dynia, cukinia, pieczona papryka bez skórki, szpinak, brokuły, fasolka szparagowa i groszek cukrowy. Na surowo można jeść sałatę, startą marchewkę z jabłkiem, pomidory bez skórki i ogórki kiszone.

Niezalecane są warzywa cebulowe (cebula, por, czosnek), kapustne (kapusta, kalafior, brukselka), ostre (rzodkiewka, papryczka chili), surowy ogórek, papryka i pomidor ze skórką oraz warzywa w occie.

06Owoce i desery

Owoce i coś słodkiego

Mp.pl zaleca owoce bez skórki, przetarte lub gotowane albo pieczone: jabłka, gruszki, brzoskwinie, banany, jagody i borówki, morele, mango i melon. Należy unikać cytrusów, owoców z drobnymi pestkami (winogrona, porzeczki, maliny, figi, truskawki) oraz owoców suszonych, kandyzowanych i w syropach.

Z deserów mp.pl wymienia domowe ciasto drożdżowe, chałkę, ciasta ucierane z zalecanymi owocami i szarlotkę, galaretki, kisiele i budynie bez dodatku cukru, biszkopty i sucharki oraz gorzką czekoladę z co najmniej 70% kakao.

07Kuchnia

Jak gotować w diecie lekkostrawnej

Według mp.pl najbardziej zalecane są:

• gotowanie w wodzie i na parze,
• pieczenie w folii lub pergaminie,
• smażenie bez dodatku tłuszczu,
• duszenie bez wcześniejszego obsmażania oraz grillowanie.

Mp.pl odpowiada też na częste pytania. Jajka są lekkostrawne gotowane na miękko, w koszulce, jako jajecznica na parze lub omlet bez tłuszczu albo z małą jego ilością; nie zaleca się jajek na twardo ani smażonych na dużej ilości tłuszczu. Ziemniaki są lekkostrawne z wody lub pieczone w folii, ale nie jako frytki, placki czy purée ze śmietaną i masłem. Naleśniki smaży się bez tłuszczu, z farszem np. z chudego twarogu, jogurtu lub dżemu bez pestek.

08Jadłospis

Przykładowy jadłospis lekkostrawny

Mp.pl podaje przykładowy jadłospis na jeden dzień:

• Śniadanie: jajecznica z pomidorem bez skórki i szpinakiem, na niewielkiej ilości oliwy lub oleju rzepakowego, z bułką pszenną i odrobiną masła.
• Obiad: pieczony łosoś z sokiem z cytryny, koperkiem i ziołami prowansalskimi, z białym ryżem i gotowanymi brokułami.
• Kolacja: kasza jaglana z prażonymi jabłkami, cynamonem i jogurtem naturalnym.

W naszej poradni dietetycznej w Bilbao pomagamy ułożyć jadłospis lekkostrawny dopasowany do zaleceń lekarza (wizyty po hiszpańsku).

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Produkty pełnoziarniste. W diecie lekkostrawnej mp.pl odradza pieczywo pełnoziarniste, grube kasze i ryż brązowy. W populacji ogólnej przegląd systematyczny i metaanalizy z 2019 roku (Reynolds i wsp., 185 badań prospektywnych i 58 badań klinicznych) wiązały większe spożycie błonnika i produktów pełnoziarnistych z mniejszą umieralnością i rzadszymi chorobami serca, cukrzycą typu 2 i rakiem jelita grubego.
• Różne grupy osób. Wyniki Reynoldsa i wsp. dotyczą osób bez chorób przewlekłych, a dieta lekkostrawna jest przeznaczona dla osób z chorobami przewodu pokarmowego lub w rekonwalescencji. Dlatego mp.pl zaleca, by po ustąpieniu dolegliwości stopniowo wracać do produktów bogatych w błonnik.
• Ile błonnika. W przeglądzie największe korzyści wiązały się ze spożyciem 25–29 g błonnika dziennie; mp.pl nie podaje ilości dla diety lekkostrawnej, tylko zaleca ustalić indywidualną tolerancję.

10W skrócie

Najważniejsze o diecie lekkostrawnej

• Dieta lekkostrawna odciąża przewód pokarmowy.
• Unika się tłustych i smażonych potraw, wędzonek, strączków, warzyw cebulowych i kapustnych.
• Błonnika się nie eliminuje, tylko wprowadza stopniowo.
• Zalecane są pieczywo pszenne, drobne kasze, biały ryż i obrane owoce.
• Gotuje się w wodzie, na parze, piecze w folii i dusi bez obsmażania.
• Po ustąpieniu dolegliwości wraca się do produktów bogatych w błonnik.