Bulimia: objawy, przyczyny i leczenie

01Co to jest

Czym jest bulimia

Mp.pl opisuje bulimię (bulimia nervosa, żarłoczność psychiczna) jako jedno z najczęstszych zaburzeń odżywiania, obok anoreksji. Nazwa pochodzi od greckich słów oznaczających „byczy głód”.

Zaburzenie polega na koncentrowaniu życia wokół jedzenia przy jednoczesnych próbach kontrolowania masy ciała. Okresowo pojawiają się niekontrolowane napady objadania się, po których chory podejmuje działania mające „przeciwdziałać skutkom” zjedzonego pokarmu. O anoreksji przeczytasz w poradniku o anoreksji.

02Kogo dotyczy

Kogo dotyczy bulimia

Według mp.pl bulimię stwierdza się przede wszystkim u nastolatek i młodych kobiet. Dotyczy do kilku procent ludzi i zdecydowanie częściej kobiet. Zwykle zaczyna się później niż anoreksja, około 18.–24. roku życia.

Mp.pl zaleca rozpatrywać przyczyny zaburzeń odżywiania indywidualnie, w tzw. modelu biopsychospołecznym: uwzględniając czynniki biologiczne, psychologiczne, osobowościowe, społeczne, środowiskowe i kulturowe, które mogą wpływać na początek i przebieg choroby.

03Objawy

Bulimia: objawy

Mp.pl wymienia grupy objawów, które według klasyfikacji ICD-10 muszą wystąpić razem:

• jedzenie staje się najważniejszym obszarem życia, a okresowo pojawiają się niedające się powstrzymać napady jedzenia bardzo dużych ilości pokarmu,
• po napadach chory podejmuje działania kompensacyjne, np. prowokuje wymioty, stosuje środki przeczyszczające, moczopędne lub hamujące apetyt albo okresowo się głodzi,
• towarzyszy temu stała, chorobliwa obawa przed przytyciem i skupienie na masie ciała.

Epizody objadania się i zachowania kompensacyjne powinny występować co najmniej 2 razy w tygodniu przez ostatnie 3 miesiące. Często towarzyszy im zaburzony obraz własnego ciała.

04Codzienność

Jak bulimia wygląda na co dzień

Według mp.pl osoby z bulimią zwykle ukrywają przed bliskimi napady objadania się, wymioty oraz stosowanie środków przeczyszczających. Dzień, w którym doszło do napadu, często uważają za „stracony”. Wiąże się to z gorszym samopoczuciem, napięciem, drażliwością, chwiejnością emocjonalną i smutkiem.

Bliscy długo mogą nie zauważać problemu, a gdy próbują pomóc, często spotykają się ze sprzeciwem. Chory zwykle przyznaje, że „ma problem z przejadaniem się”, rzadziej mówi o wymiotach i często uważa, że poradzi sobie sam.

05Typy

Typy bulimii

Mp.pl wyróżnia dwa typy bulimii:

• typ przeczyszczający: po napadzie objadania się chory prowokuje wymioty lub stosuje środki przeczyszczające albo moczopędne,
• typ nieprzeczyszczający: chory kompensuje napady bardzo ścisłymi dietami i głodówkami.

Gdy występują objawy bulimii, ale nie wszystkie kryteria są spełnione, rozpoznaje się żarłoczność psychiczną atypową.

06Skutki

Skutki bulimii dla zdrowia

Według mp.pl bulimia może powodować liczne zaburzenia somatyczne:

• zaburzenia wodno-elektrolitowe, czyli nieprawidłowe stężenia potasu, chloru czy wapnia we krwi, zwłaszcza niebezpieczne dla życia zmniejszenie stężenia potasu, które może prowadzić do powikłań ze strony serca,
• niedobory witamin,
• uszkodzenia i stany zapalne jamy ustnej, gardła i przełyku,
• próchnicę zębów i obrzęk ślinianek przyusznych,
• zaburzenia hormonalne i napady drgawek.

Chorzy często skarżą się też na bóle głowy, biegunki i zaparcia. Bulimii mogą towarzyszyć depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenia snu, zaburzenia osobowości i uzależnienia, np. od alkoholu.

07Rozpoznanie

Jak rozpoznaje się bulimię

Mp.pl podkreśla, że nie każde zachowanie przypominające bulimię spełnia kryteria tego zaburzenia. Objawy bulimiczne mogą być przejawem innych zaburzeń, np. lękowych lub depresyjnych, albo z nimi współwystępować. Dlatego do postawienia diagnozy wskazana jest konsultacja psychiatryczna.

Przy objawach sugerujących bulimię, zwłaszcza przy przejadaniu się i wymiotach, warto zgłosić się też do lekarza rodzinnego. Oceni on stan zdrowia, zleci badania laboratoryjne i EKG oraz sprawdzi stosowane leki.

Według mp.pl psychiatra ocenia m.in. nasilenie objawów, sposób odżywiania się oraz nasilenie i częstość wymiotów. Pyta o objawy towarzyszące, np. wahania nastroju, o choroby somatyczne i przyjmowane leki. W razie potrzeby może zaproponować badania laboratoryjne, np. stężenia glukozy, insuliny czy hormonów tarczycy. Dopiero po pełnym badaniu można ocenić, czy potrzebne są leki, czy wystarczy psychoterapia.

08Leczenie

Leczenie bulimii

Według mp.pl bulimia jest zaburzeniem psychicznym, które należy leczyć. Leczenie jest kompleksowe i obejmuje psychoedukację, psychoterapię, a przy nasilonych lub współwystępujących objawach także leki, o których decyduje psychiatra. Jeśli leki są stosowane, ważne jest zgłaszanie działań niepożądanych i niekończenie leczenia bez lekarza.

Mp.pl zaznacza, że w bulimii nie chodzi przede wszystkim o dietę, lecz o naukę regularnego jedzenia: najczęściej zaleca się kilka małych posiłków dziennie, np. pięć, pozwalających utrzymać prawidłową masę ciała. Konieczna jest też stała kontrola stanu zdrowia przez lekarza rodzinnego, a w razie potrzeby leczenie uzależnień.

W naszej poradni psychologicznej w Bilbao prowadzimy psychoterapię zaburzeń odżywiania (wizyty po hiszpańsku).

09Różnice

Gdzie źródła się różnią

• Rodzaj psychoterapii. Mp.pl mówi ogólnie o psychoterapii zaburzeń odżywiania. Przegląd Cochrane z 2009 roku (48 badań, 3054 osoby) potwierdził skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej, zwłaszcza w wersji opracowanej dla bulimii. Skuteczne były też inne psychoterapie, szczególnie terapia interpersonalna w dłuższym okresie.
• Samopomoc. Według przeglądu obiecujące były programy samopomocy oparte na ściśle ustrukturyzowanych podręcznikach terapii poznawczo-behawioralnej.
• Jakość dowodów. Przegląd zaznacza, że badania były bardzo różnej jakości i często małe, a sama psychoterapia raczej nie zmienia masy ciała.

10W skrócie

Najważniejsze o bulimii

• Bulimia to napady objadania się i działania mające „zapobiec” ich skutkom.
• Najczęściej zaczyna się u młodych kobiet, około 18.–24. roku życia.
• Często jest ukrywana przed bliskimi.
• Wymioty mogą groźnie obniżać poziom potasu.
• Rozpoznanie stawia psychiatra, a stan zdrowia kontroluje lekarz rodzinny.
• Podstawą leczenia jest psychoterapia, czasem z lekami.