Ból między łopatkami: najczęstsze przyczyny i sygnały alarmowe

01Okolica

Ból między łopatkami: skąd może pochodzić

Okolica między łopatkami to odcinek piersiowy kręgosłupa z otaczającymi go mięśniami. Źródłem bólu może być sam kręgosłup, ale według artykułu mp.pl o bólu w klatce piersiowej do pleców i okolicy międzyłopatkowej mogą też promieniować bóle z narządów położonych w klatce piersiowej.

Dlatego przy bólu w tym miejscu warto zwrócić uwagę nie tylko na to, gdzie boli, ale też jak się zaczął, jak jest silny i jakie objawy mu towarzyszą.

02Częstość

Jak często boli odcinek piersiowy

Przegląd systematyczny Briggs i wsp. z 2009 roku objął 33 badania dotyczące bólu odcinka piersiowego kręgosłupa w populacji ogólnej. Wyniki bardzo się różniły w zależności od tego, jak w poszczególnych badaniach definiowano ten ból.

• Jakikolwiek ból odcinka piersiowego w ciągu roku zgłaszało 15,0–27,5% badanych.
• Częstość w ciągu całego życia wynosiła 15,6–19,5%.
• Ból był zwykle częstszy u dzieci i nastolatków, a szczególnie u osób płci żeńskiej.

Ból wiązał się m.in. z jednoczesnymi bólami innych części układu ruchu, noszeniem plecaka, postawą ciała oraz czynnikami psychologicznymi i środowiskowymi. Przegląd zaznacza, że dowody na te zależności są ograniczone.

03Kręgosłup

Przyczyny ze strony kręgosłupa

Według mp.pl ból nieswoisty to ból ograniczony do środka karku lub pleców, który nie promieniuje daleko od kręgosłupa ani wzdłuż nerwów. Zwykle ustępuje w ciągu kilku lub kilkunastu dni i większość osób nie zgłasza się z nim do lekarza.

Mp.pl opisuje też inne kręgosłupowe źródła bólu w tej okolicy:

• ból ze stawów międzykręgowych odcinka szyjnego może się pojawić w okolicy łopatki lub barku,
• złamania osteoporotyczne najczęściej dotyczą odcinka piersiowego i lędźwiowego, a ból z odcinka piersiowego może opasywać klatkę piersiową lub brzuch,
• nerwoból, np. w półpaścu albo przy ucisku nerwu przez zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa (opisany w artykule mp.pl o bólu w klatce piersiowej).

04Serce i aorta

Ból między łopatkami a serce i aorta

Mp.pl opisuje kilka chorób serca i naczyń, w których ból może sięgać pleców:

• Rozwarstwienie aorty: ból rozdzierający, przeszywający, niezwykle silny, pojawia się nagle, od razu z maksymalnym natężeniem, i trwa wiele godzin. Najczęściej umiejscawia się za mostkiem i może promieniować do pleców, między łopatki.
• Zapalenie osierdzia: ostry, kłujący ból, zwykle po lewej stronie klatki piersiowej, może promieniować do szyi, lewego ramienia, barku i łopatki. Nasila się w pozycji leżącej.
• Dławica piersiowa: ból za mostkiem promieniuje typowo do szyi, żuchwy, barku lub ramienia, rzadziej do nadbrzusza lub pleców.

Mp.pl zaznacza, że im dłużej trwa ból zamostkowy związany z niedokrwieniem serca, szczególnie ponad 20 minut, tym bardziej jest niepokojący.

05Płuca i przełyk

Płuca, przełyk i inne narządy

Według mp.pl do okolicy międzyłopatkowej może też promieniować:

• ból w odmie opłucnowej: ostry, kłujący, zwykle jednostronny, nasilający się przy głębokim wdechu,
• ból w refluksie żołądkowo-przełykowym: zamostkowy, piekący lub gniotący, może promieniować do pleców i nasilać się po obfitym posiłku lub w pozycji leżącej.

Artykuł mp.pl o bólu pleców wymienia też inne przyczyny spoza kręgosłupa, m.in. zapalenie trzustki, kamicę moczową, odmiedniczkowe zapalenie nerek i tętniaka aorty. O refluksie piszemy w poradniku dieta na refluks.

06Pilnie

Kiedy wezwać pogotowie

Mp.pl podaje dwie sytuacje, w których nie wolno zwlekać:

• rozdzierający i nagły ból w klatce piersiowej, nie do zniesienia, jakiego dana osoba nigdy wcześniej nie miała,
• nagły ból za mostkiem przypominający gniecenie, ucisk lub pieczenie, który pojawia się przy wysiłku.

W takich sytuacjach trzeba wezwać pogotowie (999 lub 112). Jeśli podobne dolegliwości pojawiają się od kilku tygodni, mp.pl zaleca koniecznie udać się do lekarza rodzinnego.

07Czerwone flagi

Kiedy ból kręgosłupa wymaga badań

Mp.pl wymienia „czerwone flagi”, przy których lekarz kieruje na badania dodatkowe, np. RTG, rezonans magnetyczny lub tomografię, a przy podejrzeniu zapalenia, zakażenia lub nowotworu także na badania krwi. Należą do nich m.in.:

• osłabienie mięśni, niedowład, zaburzenia czucia,
• zaburzenia czynności zwieraczy,
• stan po urazie, np. upadku,
• choroba nowotworowa w przeszłości lub obecnie,
• ból nocny i ból, który nie ustępuje w pozycji leżącej,
• niezamierzona utrata masy ciała, złe samopoczucie, gorączka.

08Co pomaga

Co pomaga przy bólu kręgosłupa

Przy bólu nieswoistym mp.pl zaleca:

• ograniczać aktywność i leżenie w łóżku tylko wtedy, gdy to konieczne, i jak najkrócej,
• utrzymać aktywność fizyczną, także zawodową,
• regularnie wykonywać ćwiczenia według instrukcji fizjoterapeuty,
• uprawiać niewyczynowo sport, np. pływanie.

Według mp.pl różne rodzaje ćwiczeń mają podobną skuteczność: wzmacniające mięśnie, rozciągające, poprawiające giętkość kręgosłupa. Odpowiednia aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko, że ból stanie się przewlekły.

W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao oceniamy ból pleców i dobieramy ćwiczenia (wizyty po hiszpańsku).

09Różnice

W czym źródła się różnią

• Częstość. Przegląd Briggs i wsp. podaje bardzo szerokie zakresy, np. od 3,5% do 34,8% w ciągu roku, bo badania różnie definiowały ból odcinka piersiowego.
• Przyczyny. Większość bólów kręgosłupa jest nieswoista i mija sama, ale artykuł mp.pl o bólu w klatce piersiowej opisuje poważne choroby, w których ból może promieniować między łopatki.
• Postawa i plecak. Przegląd Briggs i wsp. znalazł związek bólu z postawą i noszeniem plecaka, ale zaznacza, że dowody są ograniczone i potrzeba badań prospektywnych.
• Ból między łopatkami a stres. Przegląd Briggs i wsp. łączy ból odcinka piersiowego z czynnikami psychologicznymi, ale w przeanalizowanych źródłach nie znaleźliśmy danych o „bólu między łopatkami z nerwicy”.

10Podsumowanie

W skrócie

• Ból między łopatkami najczęściej ma związek z kręgosłupem i mięśniami i zwykle mija w ciągu kilku lub kilkunastu dni.
• Do tej okolicy może promieniować ból z aorty, serca, płuc i przełyku.
• Nagły, rozdzierający ból, jakiego nigdy wcześniej nie było, wymaga wezwania pogotowia.
• Czerwone flagi, np. niedowład, gorączka, ból nocny czy uraz, wymagają oceny lekarza.
• Przy bólu kręgosłupa pomaga utrzymanie aktywności i regularne ćwiczenia.