ADHD u dorosłych kobiet: objawy i diagnoza

01Dlaczego przeoczone

Dlaczego ADHD u kobiet bywa przeoczone

Stanowisko ekspertów brytyjskich, opracowane przez Young i współpracowników w 2020 roku, wskazuje, że duża przewaga chłopców wśród osób z rozpoznanym ADHD wynika przynajmniej częściowo z tego, że u dziewcząt ADHD rzadziej się zauważa i rzadziej kieruje na diagnozę. W poradniach na jedną dziewczynkę przypadają 3–16 chłopców, a w badaniach populacyjnych około 3.

W publikacji zaznaczono, że na decyzje o skierowaniu wpływa stereotyp „niegrzecznego chłopca”. Dziewczynki z ADHD rzadziej sprawiają kłopoty wychowawcze, a mniej widoczne objawy nieuwagi łatwiej przeoczyć. W badaniach z opisami przypadków nauczyciele częściej kierowali na dodatkową pomoc dziecko, gdy w tym samym opisie zmieniano tylko imię z żeńskiego na męskie.

U dorosłych różnice w częstości między płciami są według tego stanowiska mniejsze albo nie występują wcale.

02Jak często

Jak często ADHD występuje u dorosłych

Mp.pl podaje, że ADHD występuje u 2–5% dorosłych i w większości przypadków utrzymuje się z dzieciństwa, a w wielu krajach Europy u dorosłych jest rozpoznawane i leczone zbyt rzadko. Stanowisko ekspertów szacuje częstość u dorosłych na 2,5–5%.

ADHD zaczyna się w dzieciństwie. Mp.pl zaznacza, że u około 2/3 dzieci z ADHD zaburzenie utrzymuje się w dorosłości, w pełnej postaci albo jako tzw. częściowa remisja. Ogólne informacje o objawach i leczeniu opisujemy w poradniku ADHD u dorosłych.

03Objawy

Jak może wyglądać ADHD u kobiet

Według stanowiska ekspertów kobiety mają zarówno objawy nieuwagi, jak i nadruchliwości z impulsywnością, ale nasilenie nadruchliwości bywa u nich mniejsze. Nieuwaga może się przejawiać jako:

• łatwe rozpraszanie się i dezorganizacja,
• poczucie przytłoczenia codziennymi obowiązkami,
• wrażenie braku wysiłku lub motywacji,
• trudność z dokończeniem obowiązków domowych i zawodowych, np. wypełnienia formularzy, pamiętania o terminach i spotkaniach.

Nadruchliwość u dorosłych często zamienia się w wewnętrzny niepokój. W publikacji wskazano, że nadmierna gadatliwość, wyrywanie się z odpowiedzią, wiercenie się i przerywanie innym częściej opisują u siebie kobiety niż mężczyźni z ADHD. Mp.pl dodaje u dorosłych chwiejność nastroju, nagłe wybuchy złości, spóźnianie się i trudność w podejmowaniu decyzji.

04Maskowanie

Maskowanie i strategie kompensacyjne

Stanowisko ekspertów opisuje, że część dziewcząt i kobiet z ADHD uczy się maskować trudności za pomocą strategii kompensacyjnych. Pomagają one utrzymać uwagę albo ukryć stres, ale mogą też opóźniać rozpoznanie i sprawiać, że problemy wydają się mniejsze, niż są.

Nie wszystkie strategie są pomocne. Należą do nich unikanie pewnych sytuacji czy osób, a także perfekcjonizm i lęk, którymi nastolatki próbują nadrobić trudności, gdy rośnie liczba obowiązków. W publikacji zwrócono uwagę, że ADHD często ujawnia się w okresach przejściowych, np. po zmianie szkoły, wyprowadzce z domu czy rozpoczęciu pracy, gdy znika dotychczasowe wsparcie rodziny i szkoły.

05Hormony

Cykl, ciąża i menopauza

Według stanowiska ekspertów objawy ADHD mogą się nasilać pod wpływem zmian hormonalnych w czasie cyklu miesiączkowego, ciąży i menopauzy. W stanowisku zaznaczono, że dane na ten temat są dopiero wstępne i nie uzasadniają rutynowej zmiany leczenia w zależności od fazy cyklu.

Kobietom radzą zapisywać nasilenie objawów w okresach zmian hormonalnych, np. w okresie dojrzewania, po porodzie i w menopauzie, aby lekarz mógł ocenić, czy leczenie wymaga zmiany. Okres po urodzeniu dziecka bywa szczególnie trudny, bo do objawów dochodzą nowe obowiązki.

06Współwystępowanie

Lęk, depresja i inne problemy

Mp.pl podaje, że u około 75% dorosłych z ADHD występują też inne zaburzenia psychiczne, m.in. zaburzenia nastroju, lękowe, snu, osobowości i związane z substancjami. Stanowisko ekspertów dodaje, że u kobiet z ADHD częściej niż u mężczyzn opisuje się problemy emocjonalne, lęk i depresję.

W publikacji ostrzeżono, że te objawy mogą zostać uznane za główny problem, przez co ADHD pozostaje nierozpoznane, a leczenie się opóźnia. Objawy kobiet z ADHD mogą też przypominać zaburzenie osobowości typu borderline, dlatego potrzebna jest staranna diagnoza. Częstsze są również trudności z regulacją emocji.

07Codzienność

Jak ADHD wpływa na życie kobiet

Według stanowiska ekspertów dziewczęta z ADHD częściej doświadczają przemocy rówieśniczej, w tym w internecie, mają niższą samoocenę i więcej trudności w relacjach. Częstsze są też wcześniejsze rozpoczynanie współżycia i nieplanowane ciąże.

Mp.pl opisuje, że dorośli z ADHD często mają opinię niezorganizowanych czy leniwych, częściej zmieniają pracę i nie wykorzystują w pełni swoich możliwości. Diagnoza pomaga zrozumieć dotychczasowe trudności i często zdejmuje poczucie winy i wstydu.

08Diagnoza

Jak wygląda diagnoza ADHD u kobiet

Według mp.pl rozpoznanie ADHD u dorosłych zwykle wymaga kilku wizyt i opiera się na dokładnym badaniu psychiatrycznym: wywiadzie o rozwoju, obecnych i dawnych objawach, funkcjonowaniu oraz innych zaburzeniach. Pomocne bywają informacje od rodziców, partnera i świadectwa szkolne. Testy psychologiczne nie są konieczne, ale mogą pomóc.

Stanowisko ekspertów zaznacza, że u kobiet opinie szkolne mogą nie oddawać problemu, bo nauczyciele łatwo przeoczają subtelne objawy. Gdy nie ma osoby, która pamięta dzieciństwo, można zapytać partnera lub przyjaciela znającego daną osobę od co najmniej 5 lat. W publikacji podano, że ADHD jest w 70–80% dziedziczne, a mp.pl, że około 20% rodziców dzieci z ADHD także ma to zaburzenie.

W naszej poradni psychologii w Bilbao możesz porozmawiać o swoich trudnościach i ustalić dalsze kroki (wizyty po hiszpańsku).

09Leczenie

Jak leczy się ADHD u kobiet

Według stanowiska ekspertów zalecenia dotyczące leków są takie same dla kobiet i mężczyzn, a odpowiedź na leki stymulujące jest podobna. Dziewczęta rzadziej otrzymują jednak takie leczenie i zaczynają je później. Gdy obniżony nastrój nie jest stały, w publikacji radzi się najpierw leczyć ADHD i obserwować poprawę.

W ciąży i podczas karmienia piersią leków na ADHD zwykle się nie zaleca, a decyzję trzeba omówić z lekarzem. Ważna jest psychoedukacja i terapia dopasowana do trudności w domu, pracy i relacjach.

Mp.pl zaznacza, że w Polsce wiedza o ADHD u dorosłych nie jest jeszcze powszechna. Gdy lekarz nie może zapewnić odpowiedniej pomocy ani wskazać ośrodka, warto zasięgnąć opinii np. w Polskim Towarzystwie ADHD.

10W skrócie

Najważniejsze

• U kobiet ADHD częściej objawia się nieuwagą, dezorganizacją i przytłoczeniem niż nadruchliwością.
• Strategie kompensacyjne i maskowanie mogą opóźniać diagnozę o lata.
• Objawy mogą się nasilać przy zmianach hormonalnych: w cyklu, po porodzie i w menopauzie.
• Lęk i depresja często współwystępują i bywają mylone z głównym problemem.
• Diagnoza wymaga dokładnego badania psychiatrycznego, zwykle podczas kilku wizyt.