Chronische pijn: pijn die langer blijft en wat helpt

Wat is chronische pijn?

Pijn die er kort is, heeft vaak een duidelijke oorzaak, zoals een wond, ontsteking of ziekte. Dat heet acute pijn. Als de oorzaak behandeld of genezen is, stopt die pijn.

Blijft de pijn langer, zonder duidelijke oorzaak, of heb je pijn bij een ziekte die lang blijft? Dan heet dat chronische pijn. Chronische pijn kan invloed hebben op je leven, op hoe je je voelt en op wat je thuis en op je werk kunt doen.

Hoe ontstaat chronische pijn?

Hoe chronische pijn ontstaat, weten we niet precies. Het heeft onder meer te maken met hoe je lichaam op pijn reageert:

als pijn met een oorzaak lang duurt, kunnen je zenuwen extra gevoelig worden en extra pijnprikkels naar je hersenen sturen; de pijn wordt dan erger, duurt langer of breidt zich uit,
soms blijven je zenuwen en hersenen overgevoelig als de oorzaak al weg is, waardoor de pijn blijft,
soms blijft de oorzaak aanwezig, zoals bij artrose, reumatoïde artritis of kanker; als je hersenen overgevoelig zijn geworden, heb je dan extra veel pijn.

Langdurige pijn over je hele lichaam lees je ook in onze gids over fibromyalgie.

Wat je denkt, voelt en doet, en hoe anderen reageren

Je denkt misschien dat de pijn gevaarlijk is of door een ernstige ziekte komt. Je maakt je zorgen, bent gespannen en slaapt slechter.
Je kunt je onzeker, verdrietig, bang, somber, eenzaam of hulpeloos voelen.
Je durft minder te bewegen en doet minder aan hobby’s, werk en contact met anderen. Daardoor ben je minder fit en kun je minder ontspannen.
Als mensen om je heen erg bezorgd zijn, word je zelf ook bezorgder. Als ze geen begrip hebben, geeft dat spanning. En als ze voor je gaan zorgen, word je zelf minder actief.

Door al deze dingen kun je meer last hebben van de pijn. Je zenuwen en hersenen kunnen er meer, maar ook juist minder gevoelig door worden.

Kijk wat de pijn voor je betekent

Bespreek met je huisarts wat de pijn voor je betekent en waar je je zorgen over maakt. Bedenk dat chronische pijn niet schadelijk of gevaarlijk is en niet altijd te maken heeft met een ernstige ziekte. Dat kan je geruststellen, zodat je niet meer hoeft te zoeken naar de oorzaak.

Praat erover als je je somber, bang of boos voelt door de pijn. Een psycholoog of praktijkondersteuner kan je helpen. Behandeling van een angststoornis of depressie kan helpen om minder last te hebben van de pijn.

Actief blijven en steun zoeken

Blijf bezig met andere dingen, zoals leuke dingen doen, mensen ontmoeten, hobby’s, muziek en natuur, zodat je minder aan de pijn denkt.
Zoek steun bij familie, vrienden en collega’s. Leg uit welke invloed de pijn op je heeft. Begrip, steun en vertrouwen hebben veel invloed op je pijn.
Blijf werken als het kan. Geven je klachten problemen op je werk, bespreek het dan met je werkgever en de bedrijfsarts.
Maak een plan voor elke dag. Kies wat belangrijk is, verdeel je activiteiten over de dag en wissel moeite af met ontspanning.

Bewegen, ontspannen en slapen

Beweeg genoeg: dat is gezond en helpt om fit te blijven. Begin rustig en ga langzaam steeds meer bewegen. Doet bewegen pijn of kost het moeite, dan kan dat geen kwaad. Wordt de pijn veel erger, doe dan tijdelijk wat minder en verdeel het beter over de dag of week.

Zorg voor ontspanning, bijvoorbeeld met muziek, lezen, wandelen, meditatie, yoga of sporten. Drink weinig of geen alcohol.
Probeer stress te verminderen. Komt stress door problemen met gezin, woning, werk of geld, dan kan het wijkteam in je gemeente helpen.
Probeer goed te slapen; bespreek het met je huisarts als je door de pijn niet kunt slapen.

Zijn er dingen die je niet meer doet door de pijn, dan kan de huisarts je doorsturen naar een fysiotherapeut of oefentherapeut voor een beweeg- of oefenprogramma. In onze praktijk voor fysiotherapie in Bilbao kun je terecht voor begeleiding bij bewegen met chronische pijn (de consulten zijn in het Spaans).

Waarom pijnstillers weinig helpen

Pijnstillers helpen niet goed bij chronische pijn. Chronische pijn komt doordat zenuwen en hersenen overgevoelig zijn geworden, en daar hebben pijnstillers geen invloed op. Ze helpen alleen bij pijn met een duidelijke oorzaak, of als de pijn voor een deel een duidelijke oorzaak heeft, zoals bij artrose, reumatoïde artritis of kanker.

Wil je toch een pijnstiller, vraag dan advies aan je huisarts. Meestal is dat paracetamol. Gebruik het alleen kort, bijvoorbeeld 2 weken, of alleen op bepaalde dagen.
Gebruik bij chronische pijn zonder duidelijke oorzaak geen sterke pijnstillers, ook niet bij veel pijn. Ze helpen niet en hebben wel veel bijwerkingen.
Gebruik geen cannabis bij chronische pijn. Er is geen bewijs dat het helpt, en het heeft wel risico’s en vaak bijwerkingen.

Psycholoog, pijnrevalidatie en verder

Met een psycholoog bespreek je hoe jij en de mensen om je heen op de pijn reageren, en welke gedachten en gevoelens de pijn erger maken. Je leert anders over je pijn te denken en er anders mee om te gaan: cognitieve gedragstherapie. Deze gesprekken helpen je om minder pijn te ervaren.

Heb je veel last en kun je door de pijn niet alles meer doen, dan kan de huisarts je doorsturen naar een revalidatiearts voor pijnrevalidatie. Daar helpt een team van hulpverleners je om met de pijn te leren omgaan. De huisarts maakt samen met jou een plan, spreekt af welke pijnstillers je zo nodig tijdelijk kunt gebruiken en wanneer je op controle komt.

Waar de bronnen verschillen

Een overzicht van Cochrane-reviews (Geneen e.a., 2017) bekeek 21 reviews over bewegen en sporten bij volwassenen met langdurige pijn, zoals artrose, fibromyalgie, lage rugpijn en nekklachten. De bronnen vullen elkaar aan:

Bewegen is veilig. Thuisarts zegt dat bewegen bij chronische pijn geen kwaad kan. In het overzicht waren er geen negatieve effecten van bewegen.
Minder pijn? Verschillende reviews vonden gunstige resultaten op pijn, maar de uitkomsten waren niet eenduidig.
Beter functioneren. Het lichamelijk functioneren verbeterde in 14 reviews, met kleine tot middelgrote effecten. Dat past bij het advies van Thuisarts om actief te blijven ondanks de pijn.
Kwaliteit. Het bewijs was van lage kwaliteit: de meeste studies waren klein en volgden mensen zelden langer dan 3 tot 6 maanden. Geen enkele review onderzocht chronische pijn als algemene aandoening.

Het belangrijkste over chronische pijn

Chronische pijn is pijn die langer blijft, zonder duidelijke oorzaak of bij een ziekte die lang duurt.
Je zenuwen en hersenen zijn overgevoelig geworden voor pijn.
Wat je denkt, voelt en doet, en hoe anderen reageren, beïnvloedt de pijn.
Chronische pijn is niet schadelijk of gevaarlijk; bewegen kan geen kwaad.
Pijnstillers helpen weinig; sterke pijnstillers en cannabis worden afgeraden.
Een fysiotherapeut, psycholoog of pijnrevalidatie kan helpen.

Vragen over chronische pijn

De antwoorden zijn algemeen en vervangen geen consult of persoonlijke medische beoordeling.

Wanneer is pijn chronisch?

Als de pijn langer blijft zonder duidelijke oorzaak, of als je pijn hebt bij een ziekte die lang blijft.

Hoe kan pijn blijven als de wond genezen is?

Je zenuwen en hersenen kunnen overgevoelig blijven en pijnprikkels blijven ontvangen, ook als de oorzaak weg is.

Is chronische pijn gevaarlijk?

Nee. Chronische pijn is niet schadelijk of gevaarlijk en heeft niet altijd te maken met een ernstige ziekte.

Mag ik bewegen met chronische pijn?

Ja. Begin rustig en bouw langzaam op. Als bewegen pijn doet of moeite kost, kan dat geen kwaad. Wordt de pijn veel erger, doe dan tijdelijk wat minder.

Helpen pijnstillers bij chronische pijn?

Niet goed, omdat ze geen invloed hebben op overgevoelige zenuwen en hersenen. Meestal adviseert de huisarts hooguit kort paracetamol.

Wat is pijnrevalidatie?

Een behandeling waarbij een team van hulpverleners je helpt om met de pijn te leren omgaan. De huisarts kan je doorsturen als je veel last hebt.

Bronnen

Deze gids is bedoeld als informatie en vervangt geen medische beoordeling. Diagnose en behandeling hangen af van je consult en je medische voorgeschiedenis. Bel bij een noodgeval 112.