Kruisallergie: jeuk in mond of keel door fruit

01Wat is kruisallergie?

Het afweersysteem kan vergelijkbare eiwitten herkennen

ACAAI · Pollen food allergy syndrome beschrijft dat sommige eiwitten in pollen lijken op eiwitten in rauw fruit, groenten of bepaalde noten. Het afweersysteem reageert daarop. Dit heet ook pollen-food allergy syndrome of oraal allergiesyndroom. Het komt vaker voor bij oudere kinderen en volwassenen dan bij jonge kinderen.

Allergy UK · Oral allergy syndrome beschrijft een verband met gevoeligheid voor boom-, gras- of onkruidpollen. Niet iedereen merkt daarbij duidelijke hooikoortsklachten. Voor klachten van neus en ogen staat meer in de gids over hooikoorts. Deze pagina gaat over reacties bij eten.

02Wat merk je?

Klachten beginnen meestal kort na contact met rauw voedsel

AAAAI · Oral allergy syndrome noemt jeuk of zwelling van lippen, mond en keel na rauw fruit of groenten. De reactie ontstaat meestal snel. Vaak blijft het bij de mond, maar zeldzaam kunnen ernstigere klachten optreden. Een eerdere milde reactie is daarom geen reden om nieuwe benauwdheid te negeren.

Anaphylaxis UK · Pollen food syndrome beschrijft ook tintelingen en soms klachten in oren, neus of ogen. In enkele gevallen komen buikklachten voor. Vertel bij beoordeling precies welke klachten je kreeg en hoe snel na het eten ze ontstonden. Alleen de naam van het voedingsmiddel vertelt niet hoe ernstig jouw reactie was.

03Welke producten?

Een lijst van mogelijke kruisreacties is geen verbodslijst

ACAAI · Pollen food allergy syndrome noemt bijvoorbeeld appels, wortel en hazelnoot bij berkenpollen, en andere combinaties bij gras- of onkruidpollen. Niet iedereen met een pollenallergie reageert op al die producten. De combinatie van jouw voorgeschiedenis en klachten is belangrijker dan een algemene tabel.

Allergy UK · Oral allergy syndrome benadrukt dat sommige mensen op weinig producten reageren en anderen op meer. Vermijd niet zonder reden alle fruit, groenten en noten. Bespreek wat werkelijk klachten geeft en wat je zonder problemen eet, zodat je voeding niet onnodig beperkt wordt.

04Diagnose

De beschrijving van de reactie is vaak het uitgangspunt

BSACI · Pollen food syndrome guidance summary beschrijft dat een herkenbaar patroon met snelle mond- en keelklachten vaak uit het verhaal kan worden herkend. Reacties op noten, pinda, sojadrank of ernstige en afwijkende reacties vragen vaker aanvullend onderzoek. De beoordeling moet andere voedselallergieën onderscheiden van pollen-gerelateerde reacties.

Anaphylaxis UK · Pollen food syndrome beschrijft dat tests slechts een deel van de beoordeling zijn. Ze voorspellen niet op zichzelf hoe ernstig een reactie zal zijn. Laat een uitslag uitleggen samen met wat er werkelijk na eten gebeurde. Een positieve test is geen reden om zelfstandig een steeds groter aantal producten weg te laten.

05Rauw en verhit

Koken kan verschil maken, maar biedt geen algemene garantie

AAAAI · International Delphi consensus 2024 beschrijft dat mensen met uitsluitend mondklachten soms goed doorgekookt fruit of groenten verdragen. Licht verhitten kan onvoldoende zijn. Roosteren maakt noten niet automatisch veilig, en schillen alleen voorkomt reacties niet betrouwbaar.

AAAAI · Oral allergy syndrome adviseert beoordeling als ook gekookt voedsel klachten geeft, als noten een reactie geven of klachten toenemen. Gebruik een algemene uitleg over warmte daarom niet als thuistest na een ernstige reactie. Vraag welke vormen in jouw situatie verantwoord zijn en welke je voorlopig moet vermijden.

06Voeding in het dagelijks leven

Richt aanpassingen op wat werkelijk problemen geeft

Anaphylaxis UK · Pollen food syndrome adviseert bij vastgestelde klachten aandacht voor etiketten en gemengde gerechten. Een salade of smoothie kan onverwacht een product bevatten waarop je reageert. Bespreek hoe je daarmee omgaat zonder alle andere goed verdragen voedingsmiddelen weg te laten.

Allergy UK · Oral allergy syndrome noemt dat grote hoeveelheden in korte tijd, bijvoorbeeld in sappen, extra risico kunnen geven. Ook slecht gecontroleerd astma kan een rol spelen. Blijf voorgeschreven behandeling voor allergieën gebruiken en bespreek onvoldoende controle. Pas medicatie niet zelfstandig aan om een voedingsmiddel te kunnen proberen.

07Lichte klachten

Soms verdwijnen klachten vanzelf, soms is behandeling nodig

AAAAI · International Delphi consensus 2024 beschrijft dat milde klachten die beperkt zijn tot de mond vaak vanzelf verdwijnen. Een niet-sederend antihistaminicum kan bij hinderlijke klachten een optie zijn. Overleg of dat bij jouw situatie past.

Allergy UK · Oral allergy syndrome waarschuwt niet op antihistaminica of een astma-inhalator te vertrouwen als een voedselreactie de ademhaling of bloedsomloop beïnvloedt. Dan is een andere aanpak nodig. Het verschil tussen een lichte mondreactie en alarmsymptomen is belangrijker dan wachten of een gewoon middel misschien nog gaat werken.

08Ernstiger reacties en vervolgplan

Bespreek een noodplan wanneer de reactie verder gaat dan de mond

AAAAI · International Delphi consensus 2024 adviseert bij eerdere systemische reacties een noodplan en beoordeling voor een voorgeschreven allergiepen. Bij uitsluitend mondklachten wordt dat individueel afgewogen met andere risicofactoren. Niet iedereen met lichte jeuk heeft hetzelfde noodplan nodig.

ACAAI · Pollen food allergy syndrome beschrijft dat klachten buiten de mond reden zijn voor nadere beoordeling.

BSACI · Pollen food syndrome guidance summary benadrukt dat angst voor nieuwe reacties ook de kwaliteit van leven kan beïnvloeden. Vraag uitleg over de diagnose en een duidelijk plan, zodat dagelijkse keuzes niet alleen door onzekerheid worden bepaald.

09Verschillen tussen bronnen

Adviezen over blijven eten gelden niet voor iedere reactie

Thuisarts · Jeuk in mond of keel door voedsel beschrijft blijven eten bij milde kruisreacties. BSACI · Pollen food syndrome guidance summary beschrijft vermijden van bekende triggers en aanvullend onderzoek bij risicoproducten. Bespreek welk advies bij je diagnose past.

AAAAI · Oral allergy syndrome noemt mogelijke verbetering door pollenimmunotherapie; AAAAI · International Delphi consensus 2024 acht dat onvoldoende bewezen. Het is geen standaardbehandeling voor alleen dit syndroom.

10Samenvatting

Bewaar het onderscheid tussen milde jeuk en ernstige verandering

Anaphylaxis UK · Pollen food syndrome adviseert een juiste diagnose en persoonlijk advies.

BSACI · Pollen food syndrome guidance summary benadrukt onderscheid met andere voedselallergieën.

ACAAI · Pollen food allergy syndrome beschrijft dat niet iedereen op dezelfde producten reageert. Laat nieuwe of afwijkende klachten opnieuw beoordelen.