Chronische stress: klachten en wat je kunt doen

01Wat is het

Wat is chronische stress?

Met chronische stress bedoelen we stress die heel lang duurt. Thuisarts spreekt van ‘al heel lang stress hebben’. Lang stress komt vaak door onzekerheid. Je hebt bijvoorbeeld problemen met geld, familie of je relatie.

Door de stress komen er vaak steeds meer problemen bij. Lang stress hebben is slecht voor je gezondheid, en soms kun je je gewone dagelijkse dingen niet meer doen. Daarom is het belangrijk om hulp te zoeken.

Over de klachten van burn-out lees je meer in onze gids over burn-out-symptomen.

02Oorzaken

Waardoor houdt stress lang aan?

Soms kan iets in je leven extra veel spanning geven. Of duren problemen lang. Thuisarts noemt als voorbeelden:

• problemen met geld,
• problemen in je familie,
• problemen in je relatie.

Dan kun je heel lang stress hebben. Stress duurt vaak extra lang als je meer problemen tegelijk hebt.

03Klachten

Wat merk je van chronische stress?

Als je lang stress hebt, kun je volgens Thuisarts last hebben van:

• snel bang en onrustig zijn,
• vaak dingen vergeten,
• moeilijk je aandacht ergens bij houden,
• moeilijk dingen kunnen organiseren en plannen maken,
• sneller boos worden,
• dingen doen zonder na te denken.

Hierdoor kun je nog meer problemen en meer stress krijgen.

04Gezondheid

Gevolgen van chronische stress voor je gezondheid

Als de stress heel lang duurt, kun je ook problemen krijgen met je gezondheid. Volgens Thuisarts heb je bijvoorbeeld meer kans op:

• ziektes van hart en bloedvaten,
• te zwaar zijn,
• astma,
• minder vruchtbaar zijn,
• ontstekingen,
• verslaving,
• pijn,
• depressie en angst.

Het is daarom belangrijk om hulp te zoeken.

05Hulp

Hulp zoeken bij lang stress

Als je lang stress hebt, is het belangrijk om iets aan de oorzaak van de stress te doen. Kijk hoe je hulp kunt zoeken om je problemen op te lossen. Thuisarts noemt voor hulp bij schulden en vragen over geld organisaties als het Nibud, Wijzer in geldzaken en Geldfit.

Maak een afspraak met je huisarts of de praktijkondersteuner als je al heel lang stress hebt of je dagelijkse dingen niet meer lukken.

Voor informatie, tips, oefeningen en online cursussen verwijst Thuisarts naar Mentaal Vitaal. Bij MIND lees je over psychische klachten en hoe andere mensen ermee omgaan, en Begrijp je stress heeft filmpjes over hoe stress ontstaat.

06Structuur

Bewegen, natuur en structuur in je dag

Hulp zoeken is het belangrijkste. Maar je kunt ook zelf iets doen om de stress minder te maken:

• Bewegen. Ga het liefst buiten bewegen. Maak bijvoorbeeld een wandeling of ga een stuk fietsen.
• Structuur in je dag brengen. Ga op tijd naar bed en sta op tijd op. Zorg dat je elke dag wat doet, bijvoorbeeld iets schoonmaken in huis. Eet steeds op dezelfde tijd en sla geen maaltijden over.
• In de natuur zijn. Natuur en groen geven ontspanning. Ga bijvoorbeeld regelmatig naar een tuin of park in de buurt, of maak een wandeling in het bos. Ook planten in huis of op je balkon kunnen helpen.

07Ontspannen

Ontspannen, ademen, slapen en minder piekeren

• Ontspannen. Je kunt verschillende dingen doen om te ontspannen.
• Rustig ademen. Merk je dat je door de stress te snel of verkeerd ademt? Kijk hoe je goed kunt ademhalen.
• Genoeg slapen. Kijk wat je kunt doen om beter te slapen.
• Gezond eten.
• Minder piekeren. Blijf niet denken over negatieve dingen. Spreek met jezelf af dat je dat maar een half uur of 1 uur per dag mag doen. Begin je toch weer, zeg dan tegen jezelf: dat mag straks pas, of morgen weer.

Meer over piekeren lees je in onze gids over piekeren.

08Contact

Contact met anderen en wat je beter laat

• Contact met anderen. Spreek af met andere mensen en doe samen dingen. Heb je mensen om je heen met wie je een goede relatie hebt? Vraag of ze naar je willen luisteren en willen helpen bij je problemen. Dat helpt tegen stress.
• Praten over wat jij belangrijk vindt in het leven. Als je veel stress hebt, kan het helpen om na te denken en te praten over wat je leven zin geeft.
• Geen alcohol drinken of drugs nemen. Die zorgen misschien even voor een ontspannen gevoel, maar de problemen kunnen er erger door worden.

Zie ook onze pagina over psychologie.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Thuisarts noemt ontspanning als iets wat je zelf kunt doen. Een meta-analyse (Khoury e.a., 2015) bundelde 29 studies met 2.668 gezonde volwassenen die een mindfulnesstraining tegen stress volgden (mindfulness-based stress reduction, MBSR). De bronnen leggen andere accenten:

• Wat staat voorop? Thuisarts zet hulp zoeken voor de oorzaak van de stress op de eerste plaats; zelf ontspannen komt daarna. De meta-analyse kijkt alleen naar het effect van de training zelf.
• Hoe goed werkt het? Volgens de meta-analyse is MBSR matig effectief om stress, depressie, angst en spanning te verminderen en de kwaliteit van leven van gezonde mensen te verbeteren.
• Wat is nog onduidelijk? De onderzoekers schrijven dat meer onderzoek nodig is om te weten welke onderdelen van de training het meest helpen. Het onderzoek ging over gezonde mensen, niet over mensen met langdurige problemen zoals schulden.

10Samengevat

Het belangrijkste over chronische stress

• Lang stress komt vaak door onzekerheid, zoals problemen met geld, familie of je relatie.
• Je kunt snel bang en onrustig zijn, dingen vergeten en moeilijk plannen; daardoor komen er vaak problemen bij.
• Heel lang stress geeft meer kans op onder meer hart- en vaatziekten, pijn, depressie en angst.
• Het belangrijkste is iets aan de oorzaak te doen en hulp te zoeken bij je huisarts of de praktijkondersteuner.
• Zelf kun je bewegen, ontspannen, structuur aanbrengen en contact houden met anderen.
• Alcohol en drugs geven even ontspanning, maar kunnen de problemen erger maken.