Zespół Guillaina-Barrégo: objawy, przyczyny i leczenie

Czym jest zespół Guillaina-Barrégo

Zespół Guillaina-Barrégo, nazywany też ostrą zapalną poliradikuloneuropatią demielinizacyjną, to choroba nerwów obwodowych. W ciągu kilku dni lub tygodni prowadzi do osłabienia mięśni.

Według mp.pl ma podłoże immunologiczne, czyli wiąże się z nieprawidłowym działaniem układu odpornościowego. Często objawy poprzedza infekcja wirusowa dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego. Przeglądy Cochrane opisują go jako ostrą, porażenną, zapalną chorobę nerwów obwodowych.

Jak często występuje

To rzadka choroba. Według Medycyny Praktycznej występuje z częstością 1,5–2 przypadków na 100 000 osób rocznie.

U większości chorych objawy pojawiają się 1–6 tygodni po infekcji, najczęściej dróg oddechowych, np. zapaleniu oskrzeli, albo przewodu pokarmowego.

Objawy zespołu Guillaina-Barrégo

Głównym objawem jest osłabienie mięśni kończyn, które narasta w ciągu kilku do kilkunastu dni. Często obejmuje też mięśnie twarzy i gardła. Według mp.pl mogą wystąpić:

upośledzenie czucia lub nieprzyjemne doznania w kończynach: kłucie, pieczenie, mrowienie albo ból,
utrata zdolności chodzenia lub poruszania rękami z powodu osłabienia mięśni,
w cięższych przypadkach niewyraźna mowa i zaburzenia połykania,
w najcięższych duszność z powodu zajęcia mięśni oddechowych.

Choć dominują objawy ruchowe, mogą wystąpić też zaburzenia czucia i ból. Zajęcie włókien autonomicznych może prowadzić do wahań ciśnienia krwi lub zaburzeń rytmu serca.

Jak przebiega choroba

Zwykle objawy narastają przez kilka dni lub tygodni, potem utrzymują się na stałym poziomie aż do okresu zdrowienia, który może trwać nawet kilka miesięcy.

Według mp.pl w rzadkich przypadkach po początkowej poprawie następuje pogorszenie. Choroba nawraca u około 2% chorych.

Większość chorych całkowicie wraca do zdrowia, choć powrót do pełnej sprawności może trwać wiele miesięcy. W rzadszych przypadkach zespół pozostawia trwałe zaburzenia neurologiczne, np. osłabienie mięśni.

Kiedy pilnie do lekarza

Medycyna Praktyczna podkreśla, że przy objawach zespołu Guillaina-Barrégo trzeba pilnie zgłosić się do lekarza. Choroba może przebiegać łagodnie, z niewielkim osłabieniem mięśni, ale może też osłabić mięśnie oddechowe i wywołać duszność, co jest stanem zagrożenia życia.

Szybka reakcja ma znaczenie także dla leczenia: im wcześniej zostanie podjęte, tym większe są szanse na powrót do zdrowia.

Jak rozpoznaje się zespół Guillaina-Barrégo

Lekarz najpierw zbiera wywiad i bada chorego, ze szczególnym uwzględnieniem badania neurologicznego. Przy podejrzeniu zespołu Guillaina-Barrégo kieruje na dalszą diagnostykę i leczenie do szpitala.

Według mp.pl w szpitalu, aby potwierdzić rozpoznanie, zwykle wykonuje się dwa badania:

elektromiografię (EMG), która ocenia pracę nerwów i mięśni,
punkcję lędźwiową, czyli pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego do analizy.

Elektromiografię i badanie przewodnictwa nerwowego wykonujemy w naszej pracowni neurofizjologii klinicznej w Bilbao na zlecenie lekarza (wizyty po hiszpańsku). Podejrzenie zespołu Guillaina-Barrégo wymaga jednak diagnostyki i leczenia w szpitalu.

Leczenie w szpitalu

Według Medycyny Praktycznej w leczeniu stosuje się:

plazmaferezę, czyli zabieg oczyszczania osocza krwi,
dożylne preparaty immunoglobulin,
sztuczną wentylację respiratorem, gdy dochodzi do niewydolności oddechowej,
rehabilitację, która odgrywa bardzo dużą rolę w odzyskiwaniu sprawności ruchowej.

Co mówią przeglądy Cochrane o leczeniu

Przegląd Cochrane o plazmaferezie (Chevret i wsp., 2017) objął 6 badań z 649 chorymi. W porównaniu z samym leczeniem podtrzymującym plazmafereza przyspieszała powrót do chodzenia, częściej poprawiała sprawność po 4 tygodniach i zmniejszała potrzebę sztucznej wentylacji. Po roku chorzy częściej odzyskiwali pełną siłę mięśni, rzadziej mieli ciężkie następstwa ruchowe, choć do końca obserwacji częściej mieli nawroty.

Przegląd Cochrane o immunoglobulinach (Hughes i wsp., 2014) objął 12 badań. U dorosłych z ciężką postacią choroby immunoglobuliny podane w ciągu dwóch tygodni od początku objawów przyspieszały powrót do zdrowia tak samo jak plazmafereza. Działania niepożądane nie były częstsze przy żadnej z metod, ale leczenie immunoglobulinami znacznie częściej udawało się dokończyć. Podanie immunoglobulin po plazmaferezie nie dawało dodatkowej korzyści, a same kortykosteroidy według innych przeglądów Cochrane są nieskuteczne.

Gdzie źródła się różnią

Medycyna Praktyczna i przeglądy Cochrane opisują leczenie z różną szczegółowością:

Wybór leczenia: mp.pl podaje plazmaferezę lub immunoglobuliny jako dwie możliwości. Przegląd Hughes i wsp. wskazuje, że u dorosłych z ciężką postacią są tak samo skuteczne, a immunoglobuliny częściej udaje się podać do końca; jednocześnie zaznacza, że brakuje dobrych badań w łagodnej postaci choroby i u chorych leczonych później niż po dwóch tygodniach.
Nawroty: mp.pl pisze, że choroba nawraca u około 2% chorych. W przeglądzie Chevret i wsp. nawroty do końca obserwacji były częstsze w grupie leczonej plazmaferezą niż w grupie kontrolnej, mimo lepszych wyników po roku.
Dzieci: mp.pl nie rozróżnia dorosłych i dzieci. Według przeglądu Hughes i wsp. u dzieci immunoglobuliny prawdopodobnie przyspieszają powrót do zdrowia w porównaniu z samym leczeniem podtrzymującym, ale dowody są niskiej jakości.

Najważniejsze o zespole Guillaina-Barrégo

To rzadka choroba nerwów obwodowych o podłożu immunologicznym.
Często zaczyna się 1–6 tygodni po infekcji dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego.
Daje narastające w ciągu dni osłabienie mięśni kończyn, często też twarzy i gardła.
Wymaga pilnej pomocy: może osłabić mięśnie oddechowe i wywołać duszność.
Rozpoznanie potwierdza się w szpitalu elektromiografią i punkcją lędźwiową.
Leczy się plazmaferezą lub immunoglobulinami i rehabilitacją; większość chorych wraca do zdrowia.

Najczęstsze pytania o zespół Guillaina-Barrégo

Te odpowiedzi mają charakter ogólny i nie zastępują wizyty ani indywidualnej oceny lekarskiej.

Jakie są pierwsze objawy zespołu Guillaina-Barrégo?

Narastające w ciągu kilku dni osłabienie mięśni kończyn, często z kłuciem, pieczeniem, mrowieniem lub bólem. Objawy zwykle pojawiają się 1–6 tygodni po infekcji.

Co wywołuje zespół Guillaina-Barrégo?

Choroba ma podłoże immunologiczne, czyli wiąże się z nieprawidłowym działaniem układu odpornościowego. Często poprzedza ją infekcja wirusowa dróg oddechowych lub przewodu pokarmowego.

Czy zespół Guillaina-Barrégo jest groźny?

Może przebiegać łagodnie, ale może też osłabić mięśnie oddechowe i wywołać duszność, co jest stanem zagrożenia życia. Dlatego przy objawach trzeba pilnie zgłosić się do lekarza.

Jak potwierdza się rozpoznanie?

W szpitalu zwykle wykonuje się elektromiografię i punkcję lędźwiową z analizą płynu mózgowo-rdzeniowego.

Jak leczy się zespół Guillaina-Barrégo?

Plazmaferezą lub dożylnymi immunoglobulinami, a przy niewydolności oddechowej sztuczną wentylacją. Bardzo ważna jest rehabilitacja.

Czy po zespole Guillaina-Barrégo wraca się do zdrowia?

Większość chorych całkowicie wraca do zdrowia, choć powrót do pełnej sprawności może trwać wiele miesięcy. Rzadziej zostają trwałe zaburzenia, np. osłabienie mięśni.

Źródła

Ten poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje oceny lekarskiej. Diagnoza i leczenie zależą od Twojej wizyty i historii choroby. W nagłym wypadku zadzwoń pod 112.