Woda w płucach (płyn w opłucnej): przyczyny, leczenie

Czym jest płyn w jamie opłucnej

Mp.pl wyjaśnia, że płuca znajdują się w jamie opłucnej. Opłucna to rodzaj worka z cienkiej, nawilżanej błony, złożonej z dwóch blaszek: jedna pokrywa płuco, druga wyściela od środka ścianę klatki piersiowej, przeponę i śródpiersie.

Między blaszkami jest wąska przestrzeń z kilkoma mililitrami płynu, który zmniejsza tarcie przy oddychaniu. W warunkach prawidłowych jest go mniej niż 10 ml. Gdy w przebiegu różnych chorób zaburzona zostaje równowaga między wytwarzaniem a wchłanianiem płynu, zaczyna się go gromadzić dużo więcej.

Płyn może mieć charakter przesięku, wysięku, krwi lub chłonki.

Przesięk: płyn z chorób innych narządów

Według mp.pl przesięk to płyn, który przedostaje się poza naczynia krwionośne opłucnej przy prawidłowej budowie ich ściany.

Pojawia się głównie w niewydolności serca, marskości wątroby i zespole nerczycowym, a także w zwężeniu zastawki mitralnej, chorobach osierdzia, przy dializach otrzewnowych, niskim stężeniu białka we krwi czy niedoczynności tarczycy. Przesięki pojawiają się więc głównie w chorobach innych narządów niż płuca.

Wysięk, krew i chłonka

Mp.pl opisuje wysięk jako płyn powstający w wyniku zapalenia, gdy naczynia włosowate stają się bardziej przepuszczalne. Najczęstszą przyczyną są zakażenia bakteryjne, w tym gruźlica, oraz nowotwory, najczęściej rak płuca. Rzadsze przyczyny to m.in. zakażenia grzybicze i wirusowe, ropnie płuc, urazy, choroby reumatyczne, zapalenie trzustki i zator tętnicy płucnej.

Krew w jamie opłucnej jest najczęściej skutkiem urazu, choć krwisty wysięk zdarza się w chorobach nowotworowych. Chłonkotok, czyli gromadzenie się chłonki, wynika z zatkania lub uszkodzenia przewodu piersiowego, np. przez nowotwór, uraz lub gruźlicę.

Mp.pl podaje, że płyn pojawia się w około 33% przypadków raka płuca, 16% przypadków gruźlicy płuc i do 21% bakteryjnych zapaleń płuc.

Objawy wody w płucach

Według mp.pl objawy zależą od choroby podstawowej, czasu jej trwania i ilości płynu.

duszność: najczęstszy objaw, tym silniejsza, im więcej płynu,
ból w klatce piersiowej: zwykle dokładnie umiejscowiony, czasem odczuwany w barku po tej samej stronie lub w brzuchu,
uczucie ucisku w klatce piersiowej,
kaszel: nie zawsze, może wynikać z ucisku płynu na oskrzela lub płuco,
objawy choroby podstawowej, np. raka płuca czy niewydolności serca.

Kiedy wezwać pomoc

Mp.pl zaleca, by w przypadku pojawienia się duszności, zwłaszcza z bólem w klatce piersiowej oraz uczuciem ucisku w płucach, bezzwłocznie zgłosić się na SOR lub wezwać karetkę pogotowia ratunkowego.

Mp.pl zaznacza, że nasilenie duszności zależy od ilości płynu: im więcej płynu, tym silniejsza duszność. Ból występuje głównie w chorobach nowotworowych lub w stanach zapalnych układu oddechowego obejmujących opłucną.

Jak lekarz rozpoznaje płyn w opłucnej

Według mp.pl płyn w opłucnej można rozpoznać już podczas zwykłego badania lekarskiego. Aby to potwierdzić, lekarz zleca zwykle RTG płuc, a przy podejrzeniu nowotworu tomografię komputerową.

Najczulszą metodą jest USG jamy opłucnej. Wykrywa bardzo małe ilości płynu, pozwala odróżnić płyn otorbiony od zrostów i precyzyjnie wskazać miejsce nakłucia.

Wykrycie płynu jest wskazaniem do nakłucia opłucnej i pobrania go do badań. W płynie oznacza się m.in. białko, glukozę i LDH oraz szuka drobnoustrojów, komórek zapalnych i nowotworowych. Nakłucie służy też opróżnieniu jamy opłucnej, zmniejszeniu duszności i zapobieganiu masywnym zrostom.

Leczenie płynu w opłucnej

Mp.pl podkreśla, że leczenie polega głównie na leczeniu choroby podstawowej: w zakażeniach stosuje się antybiotyki, a w nowotworach leczenie onkologiczne. W niewydolności serca leczenie moczopędne i oszczędzające serce powoduje wchłonięcie płynu, choć może on wrócić przy kolejnym zaostrzeniu.

Przy nawracającym płynie w chorobie nowotworowej zamiast powtarzanych nakłuć zakłada się dren do opłucnej. Pozwala on usuwać płyn i podać środek, który wywołuje zrosty i zarośnięcie opłucnej. To leczenie łagodzi objawy ucisku, ale nie leczy samego nowotworu.

Ćwiczenia oddechowe i fizjoterapia

Według mp.pl u osób z płynem w przebiegu infekcji układu oddechowego stosuje się kinezyterapię, zaczynając od pozycji zapobiegających zrostom opłucnej, od momentu rozpoznania. Zaleca się leżenie na zdrowym boku z wałkiem pod klatką piersiową, by rozciągnąć stronę, po której jest płyn. W takiej pozycji warto pozostawać jak najdłużej.

Po ustąpieniu gorączki stosuje się ćwiczenia przepony, ćwiczenia oddychania żebrowego w ułożeniu na chorym boku z udziałem fizjoterapeuty, skłony w bok w stronę zdrową oraz ćwiczenia ogólnokondycyjne, które rozciągają zrosty. Ćwiczenia zaczyna się w łóżku, a potem stopniowo przenosi na salę gimnastyczną.

Po zakończeniu leczenia, zwłaszcza gdy płyn był skutkiem infekcji, mp.pl zaleca kontynuowanie ćwiczeń oddechowych.

W naszej poradni fizjoterapii w Bilbao prowadzimy ćwiczenia oddechowe zalecone przez lekarza po leczeniu płynu w opłucnej (wizyty po hiszpańsku).

Gdzie źródła się różnią

Mp.pl opisuje leczenie nawracającego płynu nowotworowego ogólnie: dren i podanie środka wywołującego zrosty. Przegląd Cochrane Dipper i wsp. z 2020 roku, obejmujący 80 badań i 5507 uczestników, porównał te metody szczegółowo.

Według przeglądu skutecznym środkiem wywołującym zrosty jest zawiesina talku (pewność umiarkowana). Stały cewnik opłucnowy bez codziennego odprowadzania płynu prawdopodobnie rzadziej prowadzi do trwałego zarośnięcia opłucnej niż talk, ale codzienne odprowadzanie płynu lub podanie talku przez cewnik prawdopodobnie zmniejsza liczbę niepowodzeń.

Działania niepożądane, takie jak gorączka i ból po zabiegu, były opisywane niejednolicie, a dowody wskazywały na niewielkie różnice między metodami. O wyborze metody decyduje zespół leczący chorobę podstawową.

Najważniejsze o wodzie w płucach

Woda w płucach to zwykle płyn w jamie opłucnej, między płucem a ścianą klatki piersiowej.
Przesięk wynika najczęściej z niewydolności serca, marskości wątroby lub chorób nerek; wysięk z zakażeń lub nowotworów.
Głównym objawem jest duszność, czasem ból i ucisk w klatce piersiowej.
Duszność z bólem w klatce piersiowej wymaga natychmiastowej pomocy.
Rozpoznanie potwierdza RTG lub USG, a przyczynę badanie płynu po nakłuciu.
Leczy się chorobę podstawową; przy płynie po infekcji ważne są pozycje i ćwiczenia oddechowe.

Najczęstsze pytania o wodę w płucach

Te odpowiedzi mają charakter ogólny i nie zastępują wizyty ani indywidualnej oceny lekarskiej.

Skąd bierze się woda w płucach?

Płyn w opłucnej gromadzi się m.in. w niewydolności serca, marskości wątroby, chorobach nerek, zapaleniu płuc, gruźlicy i nowotworach.

Jakie są objawy wody w płucach?

Najczęściej duszność, a także ból i uczucie ucisku w klatce piersiowej, czasem kaszel.

Czy woda w płucach jest groźna?

To zależy od przyczyny. Duszność z bólem w klatce piersiowej wymaga natychmiastowej pomocy na SOR.

Jak usuwa się płyn z płuc?

Przez nakłucie opłucnej, a przy nawracającym płynie nowotworowym przez dren. Najważniejsze jest leczenie choroby podstawowej.

Czy woda w płucach może wrócić?

Tak, np. w niewydolności serca przy kolejnym zaostrzeniu. Po zakażeniach płyn zwykle ustępuje, czasem zostawiając zrosty.

Jakie ćwiczenia przy płynie w opłucnej?

Pozycja na zdrowym boku z wałkiem, ćwiczenia przepony i oddychania żebrowego oraz skłony w bok, najlepiej z fizjoterapeutą.

Źródła

Ten poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje oceny lekarskiej. Diagnoza i leczenie zależą od Twojej wizyty i historii choroby. W nagłym wypadku zadzwoń pod 112.