Artrose in je heup: klachten, oefeningen en behandeling

01Wat is het

Wat is artrose in je heup?

Je heup bestaat uit een kop en een kom. De kop zit aan je bovenbeen vast, de kom zit in het bot van je bekken. Op de kop en in de kom zit een laagje glad kraakbeen. Daardoor kan je heup makkelijk buigen, draaien en strekken, en vangt het kraakbeen schokken op.

Bij artrose wordt het kraakbeen in je heup zachter en dunner en is het niet glad meer. Je kunt ontstekingen in de heup krijgen en ook de spieren rond je heup kunnen beschadigen. Is de artrose er langer, dan groeien er extra stukjes bot aan en kan de heup nog moeilijker bewegen. Veel mensen noemen het slijtage van de heup of een versleten heup. Het medische woord voor artrose in de heup is coxartrose.

02Klachten

Wat merk je van artrose in je heup?

Artrose in je heup begint meestal met een stijf gevoel en pijn bij bewegen:

• de pijn zit vooral in je lies, bovenbeen en bil, soms zelfs tot in je knie,
• de pijn en stijfheid zijn vaak het ergst als je na rust weer gaat bewegen, bijvoorbeeld ’s ochtends of na lang zitten; na ongeveer 20 minuten bewegen heb je minder klachten (startpijn of ochtendstijfheid),
• na veel lopen kun je meer pijn hebben, meestal aan het einde van de dag; soms duurt het dagen voordat dat weer minder wordt.

Je heup kan kraken of knakken bij bewegen. Dat betekent niet dat er iets kapotgaat. In het begin wisselen periodes met en zonder klachten elkaar af. Na een tijd kun je vaker pijn krijgen en wordt de heup stijver. Dan gaan dingen moeilijker, zoals bukken om je veters te strikken, opstaan uit een lage stoel, in of uit de auto stappen, hurken en de trap op lopen.

03Oorzaken

Waardoor komt artrose in je heup?

Bij lopen en bewegen komen er scheurtjes in je kraakbeen, die je lichaam zelf repareert. Artsen denken dat bij artrose niet alle scheurtjes meer gerepareerd worden. Waarom dat zo is, is niet bekend.

Artrose in de heup komt vaker voor bij mensen van 45 jaar of ouder, mensen met overgewicht en mensen met artrose in andere gewrichten. Je hebt ook meer kans als:

• je in je leven veel met je heup hebt gedaan, bijvoorbeeld vaak lange afstanden hardgelopen, of een beroep waarbij je vaak voorover buigt,
• je heup gebroken of beschadigd is geweest, bijvoorbeeld door een val of ongeluk,
• je als kind heupdysplasie had die niet is behandeld,
• je een andere ziekte van je gewrichten hebt, zoals reumatoïde artritis.

Zie ook onze gids over heuppijn met uitstraling naar je been.

04Diagnose

Hoe weet je of je artrose in je heup hebt?

De huisarts vraagt hoe lang je de pijn al hebt, wanneer je de meeste pijn hebt, of je ook klachten aan andere gewrichten hebt en wat je niet meer kunt door de pijn. Daarna beweegt de huisarts je heup alle kanten op terwijl je op de onderzoekstafel ligt, en drukt of voelt soms in je lies. Meestal is daarna duidelijk of je klachten door artrose komen.

Een röntgenfoto is niet nodig om te weten of je artrose hebt. Een foto laat niet zien hoe erg je klachten zijn, en de adviezen veranderen niet door wat er op een foto te zien is.

05Bewegen

Beweeg elke dag bij artrose in je heup

Door genoeg te blijven bewegen worden de spieren die je heup steun geven sterker. Bewegen is ook goed voor je kraakbeen. Probeer elke dag een half uur te bewegen. Dat hoeft geen zware sport te zijn: wandelen of fietsen is niet te zwaar voor je heup en zo train je je spieren. Ook als je al ouder bent, is bewegen belangrijk; als je veel beweegt, val je bijvoorbeeld minder snel.

Krijg je meer pijn tijdens het bewegen, stop dan. Ga weer meer doen zodra het beter gaat. Bij sporten kun je hierop letten:

• sporten waarbij je veel draait of springt, zoals volleybal, squash en hardlopen, geven vaak meer pijn; fietsen, wielrennen, wandelen, nordic walken, zwemmen of aquagym gaan vaak beter,
• kies een sport die je leuk vindt en die bij je past,
• begin rustig, doe een goede warming-up en doe het de volgende keer rustiger aan als je de dag erna meer pijn hebt.

06Oefentherapie

Oefeningen met een fysiotherapeut of oefentherapeut

Een oefentherapeut of fysiotherapeut kan je helpen als je moeilijk beweegt door de pijn, als je wilt weten welke oefeningen je kunt doen, of als het je zelf niet lukt om door meer bewegen minder klachten te hebben. Je krijgt oefeningen om de spieren rond de heup sterker te maken. De therapeut laat zien hoe je ze doet; je doet ze ook zelf thuis. Blijf bewegen en oefenen, ook als de therapie is afgelopen. Zo komen je klachten minder snel terug.

Ben je bang om te bewegen omdat het pijn doet? Dat is niet erg. Toch is bewegen bij artrose in de heup niet gevaarlijk als het pijn doet: je maakt er niets mee kapot. Als je niet beweegt, worden je spieren zwakker en heb je sneller pijn. Alleen bij veel meer pijn is het verstandig even minder te bewegen.

In onze praktijk voor fysiotherapie in Bilbao begeleiden we oefentherapie bij artrose in de heup (de consulten zijn in het Spaans).

07Leefstijl en medicijnen

Afvallen, hulpmiddelen en pijnstillers

• Afvallen bij overgewicht. Als je minder zwaar bent, komt er minder druk op je heupen. Je huisarts, praktijkondersteuner of een diëtist kan helpen; ook een leefstijlprogramma kan helpen.
• Werk. Hebben je klachten invloed op je werk, bespreek dat dan met je werkgever. De bedrijfsarts bespreekt met je hoe je zo goed mogelijk kunt blijven werken.
• Hulpmiddelen. Een stok, kruk of rollator kan helpen om te blijven bewegen, en bijvoorbeeld zelf naar de winkel te gaan. Een ergotherapeut kan je adviezen geven.

Is de pijn een tijd erger, dan kun je een pijnstiller nemen. Die geneest de artrose niet, maar kan ervoor zorgen dat je beter kunt bewegen:

• begin altijd met paracetamol, zo kort mogelijk en nooit langer dan 1 maand achter elkaar,
• helpt dat niet genoeg, dan kun je er een ontstekingsremmende pijnstiller (NSAID) bij nemen, niet langer dan 2 of 3 weken achter elkaar; NSAID’s zijn niet voor iedereen geschikt, vraag het je huisarts of apotheker als je ouder bent dan 60, een andere ziekte hebt of al andere medicijnen gebruikt,
• helpt dat niet of mag je geen NSAID, dan kun je met je arts bespreken of een sterke pijnstiller geschikt is.

Voedingssupplementen van de drogist helpen volgens Thuisarts niet, of er is geen goed onderzoek gedaan of ze helpen. Acupunctuur helpt niet bij artrose in je heup. Of ultrageluid, inlegzolen of speciale schoenen helpen, is niet goed onderzocht.

08Verloop

Hoe gaat het verder en wanneer een kunstheup?

Artrose in je heup gaat niet meer over, maar dat betekent niet dat je altijd pijn hebt. De klachten wisselen vaak: je kunt maandenlang weinig last hebben en dan weer een tijd meer. Na jaren kan de artrose erger worden, met meer pijn en minder kracht; bij lopen kun je dan door je heup zakken. Bij heel ernstige artrose heb je ook pijn in rust, bijvoorbeeld ’s nachts.

In het ziekenhuis wordt meestal een röntgenfoto gemaakt om te zien of een operatie kan helpen. Een kunstheup kan geschikt zijn als je heel veel pijn hebt of je heup erg stijf is, je steeds slechter loopt, je ook ’s nachts pijn hebt en alle andere adviezen en behandelingen niet genoeg helpen. Als je nog jong bent, is het soms beter te wachten, omdat je dan vaker na een tijd een nieuwe kunstheup nodig hebt.

Heel soms kun je in het ziekenhuis een prik met medicijnen in de heup krijgen, via je lies. Dat kan alleen als je heel erg veel pijn hebt of geen andere medicijnen mag krijgen. Er is een heel kleine kans (1 op 10.000) dat je door de prik een gevaarlijke ontsteking in je heup krijgt. Krijg je na de prik veel meer pijn of koorts van 38 graden of hoger, bel dan dezelfde dag de arts in het ziekenhuis of de huisartsenspoedpost.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Een Cochrane-review (Hall e.a., 2026) bundelde achttien studies met 1.368 mensen met heupartrose naar oefentherapie op het land. De meeste studies waren klein. De bronnen leggen andere accenten:

• Hoeveel helpt oefenen? Thuisarts: bewegen maakt de spieren rond je heup sterker en is goed voor je kraakbeen. De review: vergeleken met geen behandeling of gewone zorg vermindert oefentherapie de pijn waarschijnlijk iets en verbetert het functioneren iets, maar die verbetering is waarschijnlijk te klein om in het dagelijks leven veel verschil te maken.
• Bovenop andere behandeling. Als oefentherapie werd toegevoegd aan een andere behandeling, maakte dat volgens de review waarschijnlijk weinig of geen verschil voor pijn en functioneren.
• Bijwerkingen. Thuisarts zegt dat bewegen niet gevaarlijk is, ook als het pijn doet. Over bijwerkingen van oefentherapie is het bewijs volgens de review zeer onzeker.
• Kwaliteit van leven. Daarop had oefentherapie in de review waarschijnlijk weinig of geen effect. Thuisarts noemt naast bewegen ook afvallen, hulpmiddelen en pijnstillers.

10Samengevat

Het belangrijkste over artrose in je heup

• Artrose in je heup is niet te genezen, maar bewegen, oefeningen, afvallen en pijnstillers kunnen de klachten verminderen.
• De pijn zit vooral in lies, bil en bovenbeen en is het ergst bij het opstarten.
• Bewegen is niet gevaarlijk, ook niet als het pijn doet.
• Een fysiotherapeut of oefentherapeut kan je oefeningen leren voor de spieren rond de heup.
• Een kunstheup kan geschikt zijn als je heel veel pijn hebt, slechter loopt, ’s nachts pijn hebt en andere behandelingen niet genoeg helpen.
• Bel je huisarts als je heup steeds meer pijn doet, je moeilijker loopt of je ’s nachts veel pijn hebt.