Zweepslag in je kuit: herstel stap voor stap

01Wat is het

Wat is een zweepslag in je kuit?

Een zweepslag is volgens Thuisarts.nl een scheurtje in een spier in je kuit. Zo'n scheurtje kan opeens ontstaan als je veel kracht zet, bijvoorbeeld als je:

• snel wegrent,
• snel beweegt bij voetbal of tennis,
• afzet voor een hoge sprong, zoals bij volleybal,
• een berg of brug op fietst.

Meestal is het een klein scheurtje in een deel van de spier. Vaak scheuren er ook bloedvaatjes. Een zweepslag komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen, bij mensen ouder dan 40 jaar en bij mensen die eerder een zweepslag hadden. Soms krijg je een zweepslag terwijl je stilstaat of wandelt.

02Symptomen

Wat merk je bij een zweepslag?

• Je voelt ineens een harde tik tegen je kuit, alsof iemand je schopt of slaat, of het voelt alsof er iets knapt; soms hoor je dat ook.
• Je voelt een scherpe, stekende pijn, meestal midden in je kuit. Van de pijn kun je draaierig of misselijk worden.
• Lopen gaat heel moeilijk en op je tenen staan doet veel pijn.
• Je voelt meer pijn als je je tenen naar je toe trekt.
• Als er bloedvaatjes scheuren, kan je kuit dik en soms blauw worden. Na een paar dagen zakt het bloed naar je enkel of voet, die dan dik wordt en een andere kleur krijgt.

03Onderzoek

Hoe stelt de huisarts het vast?

De huisarts vraagt hoe de pijn begonnen is, of je kuit dik is geworden, of je nog kunt lopen of op je tenen staan en of je vaker een zweepslag had.

Daarna voelt de huisarts aan je kuit en knijpt er voorzichtig in. Je wordt gevraagd op je tenen te gaan staan en je voet naar beneden te bewegen. Zo weet de huisarts hoeveel kracht je in je kuit hebt. Meestal is het na dit onderzoek duidelijk of het een zweepslag is.

05Dag 1 tot 2

Na 1 of 2 dagen: voorzichtig weer lopen

• Probeer of je weer kunt lopen.
• Kun je niet of niet goed op je been staan, leg dan de eerste week je been hoog als je zit. Doet staan te veel pijn, dan kun je krukken lenen bij de Thuiszorgwinkel.
• Probeer elke dag iets meer zonder pijn. Leun eerst alleen op het been, probeer dan te staan en daarna een paar stappen te lopen.
• Je mag iets voelen, maar stop bij erge pijn en wacht tot het weer gaat. Als je toch doorgaat, kan de scheur groter worden.
• Draag schoenen met een stevige hak, of leg een dik zooltje onder je hiel. Dan kun je makkelijker lopen.
• Rek je kuit in deze fase niet: het scheurtje kan dan erger worden.

06Als de pijn minder is

Als de pijn minder wordt

• Gaat voorzichtig lopen goed, probeer dan te fietsen in een lichte versnelling.
• Gaat lopen steeds beter, probeer dan een korte wandeling. Wordt de pijn veel erger, neem dan weer meer rust.
• Doe oefeningen om je kuitspier en de andere spieren in je been sterker te maken.
• Ga pas weer sporten als je de oefeningen makkelijk en zonder pijn doet en lopen geen pijn meer doet. Begin rustig en doe eerst een warming-up.

Massages kunnen prettig zijn, maar laten een zweepslag niet sneller genezen. Ook shockwavetherapie of acupunctuur helpen volgens Thuisarts.nl niet.

07Oefeningen

Oefeningen bij een zweepslag, per fase

Thuisarts.nl beschrijft oefeningen in vier stappen. Stop steeds als een oefening pijn doet.

• Zittend (oefening 1 tot 3): tenen van je af duwen en naar je toe trekken, elk 10 tellen, 10 keer; rondjes draaien met je voet; op een stoel voorzichtig je hielen optillen, 2 tellen, 5 keer. Doe dit 3 keer per dag.
• Als je weer kunt staan (oefening 4 en 5): kuitrek tegen de muur met het pijnlijke been gestrekt naar achteren, 15 tellen vasthouden en 20 tellen ontspannen; en voor de muur langzaam door je knieën zakken met je voeten plat. Doe het voorzichtig, zonder te veel kracht, 3 tot 5 keer, 3 keer per dag.
• Als je weer normaal kunt lopen (oefening 6 tot 8): 10 tellen op je tenen staan; daarna op 1 been als dat zonder pijn gaat; op een traptrede je hielen laten zakken, om de dag ongeveer 3 minuten; en 10 passen op je tenen heen en terug lopen.
• Als je weer gaat sporten (oefening 9 en 10): kleine, snelle pasjes op je tenen op de plaats, en rustig hardlopen. Gaat dat goed, dan korte stukken sprinten en daarna pas trainen, nog zonder wedstrijd.

Lukt het niet om meer te bewegen of weer te sporten, dan kan een fysiotherapeut helpen met oefeningen. In onze praktijk voor fysiotherapie in Bilbao begeleiden we herstel na spierblessures (de consulten zijn in het Spaans).

08Herstel

Hoe lang duurt herstel, en wat zegt onderzoek?

Een klein scheurtje kan volgens Thuisarts.nl binnen 2 weken genezen; bij een groter scheurtje kan het 2 of 3 maanden duren. Soms voel je op de plek nog een bobbeltje (litteken); dat is niet erg. Is de pees helemaal afgescheurd, dan kan het meer dan 3 maanden duren of blijf je last houden. Het kan een paar maanden duren voordat je weer sport zoals voorheen. Om een nieuwe zweepslag te voorkomen: altijd een warming-up, kleding die je spieren warm houdt en sportschoenen met goede zolen.

Een systematische review (Green en Pizzari, 2017) bundelde 10 studies met 5397 sporters en 518 blessures aan kuit of onderbeen. Een hogere leeftijd en een eerdere kuitblessure waren de sterkste risicofactoren voor een nieuwe kuitblessure. Voor eerdere andere beenblessures was er beperkt bewijs. Voor lengte, gewicht, geslacht en voorkeurskant was geen bewijs voor een verband. Het bewijs was schaars en vaak met een hoog risico op vertekening.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Op een paar punten lijken de bronnen elkaar tegen te spreken:

• Rekken: de hoofdpagina van Thuisarts.nl zegt in de eerste dagen «rek je kuit niet», maar de oefenpagina geeft vanaf het moment dat je weer kunt staan twee rekoefeningen tegen de muur. Het verschil zit in de fase van herstel.
• Geslacht: Thuisarts.nl schrijft dat een zweepslag vaker voorkomt bij mannen. De review van Green vond geen bewijs voor geslacht als risicofactor bij sporters.
• Duur: Thuisarts.nl noemt in het kort 2 tot 8 weken, en verderop 2 of 3 maanden bij een groter scheurtje.

10In het kort

Het belangrijkste over een zweepslag in je kuit

• Een zweepslag is een scheurtje in een kuitspier, vaak door plotseling veel kracht zetten.
• Je voelt een tik of knap en een scherpe pijn, en lopen gaat moeilijk.
• Direct: been hoog en ongeveer 20 minuten koelen.
• Neem paracetamol tegen de pijn, geen NSAID's.
• Beweeg elke dag iets meer en doe de oefeningen per fase; stop bij pijn.
• Wordt de pijn of zwelling elke dag erger, bel dan je huisarts.