Vliegangst: hoe kun je je angst om te vliegen overwinnen?

01Wat is het

Wat is vliegangst?

Bij een fobie ben je heel erg bang voor een dier, ding of situatie. Thuisarts.nl noemt vliegen als voorbeeld: vliegangst. Andere voorbeelden zijn hoogtevrees, rijangst, claustrofobie en angst voor de tandarts.

Vaak probeer je te ontwijken waar je bang voor bent. Bij vliegangst kan dat betekenen dat je niet meer op vakantie gaat met het vliegtuig, of dat je werk moeilijker wordt.

02Wat merk je

Wat merk je bij vliegangst?

Kom je in de situatie waar je bang voor bent, dan kun je deze klachten krijgen:

• je hart klopt snel,
• zweten,
• trillen,
• duizelig zijn,
• een vervelend gevoel in je borst,
• geen gevoel meer in je handen of voeten.

Hierdoor kun je nog banger worden en een paniekaanval krijgen. De angst wordt dan meestal vanzelf minder na een paar minuten tot een halfuur.

03Oorzaken

Waardoor krijg je een fobie?

Een fobie komt volgens Thuisarts.nl meestal door een combinatie van dingen:

• je DNA: in sommige families hebben meer mensen angstproblemen,
• je karakter: ben je heel verlegen of gevoelig voor stress, dan krijg je sneller last van een angststoornis,
• een storing in bepaalde delen van je hersenen die geluk, stress en angst regelen,
• je opvoeding en wat je hebt meegemaakt.

Een fobie begint vaak al als kind, gemiddeld rond 8 jaar.

04Cirkel van angst

Waarom ontwijken de angst groter maakt

Thuisarts.nl legt met de cirkel van angst uit hoe angst steeds erger kan worden:

• iets maakt je bang, bijvoorbeeld de gedachte aan een vlucht,
• je denkt dat er iets ergs gaat gebeuren,
• je voelt angst, met lichamelijke klachten zoals trillen en het warm krijgen,
• je ontwijkt de situatie of doet iets om je veiliger te voelen, zoals controleren of geruststelling vragen,
• de angst is even minder, maar komt later vaker en sterker terug.

Zo leer je niet met de angst om te gaan. Je durft steeds minder en je wereld kan steeds kleiner worden.

05Zelf doen

Wat kun je zelf doen bij vliegangst?

• Vertel iemand over je angst, bijvoorbeeld een vriend.
• Doe wel wat je angstig maakt: blijf dingen doen die angst geven. Je merkt dat de erge dingen waar je bang voor was niet gebeuren, en dat je de angst aankan.
• Gebruik gedachten die jou helpen: kloppen je angstige verwachtingen? Hoe groot is de kans dat ze waar zijn? Het is maar een gedachte.
• Verdraag de spanning: zeg tegen jezelf «Ik ben bang en ik doe het». Soms helpt het om even op iets anders te letten.
• Weet dat paniek weer zakt: na een paar minuten tot een halfuur wordt de angst meestal vanzelf minder.

Hoe vaker je oefent, hoe minder je angst uiteindelijk wordt. In het begin kan de angst tijdelijk erger worden en kun je je moe voelen.

06Therapie

Welke therapie helpt bij vliegangst?

Je huisarts vertelt eerst hoe angst werkt en geeft je uitleg en adviezen om zelf mee te oefenen. Helpt dat niet genoeg, dan kun je cognitieve gedragstherapie (CGT) krijgen.

• je leert de situaties herkennen waarin je bang wordt,
• je bedenkt gedachten die jou helpen om met de angst om te gaan,
• je gaat oefenen met de situatie waar je bang voor bent; dat heet exposure.

Een psycholoog kan deze therapie geven. Zijn je klachten niet zo erg, dan kan vaak de praktijkondersteuner van de huisarts helpen. Soms kun je een deel digitaal volgen.

In onze praktijk voor psychologie in Bilbao kun je terecht voor begeleiding bij angst en fobieën (de consulten zijn in het Spaans).

07Medicijnen

Helpt een kalmeringspil bij vliegangst?

Volgens Thuisarts.nl kan bij vliegangst een kalmeringspil helpen. Die slik je 2 of 3 uur voordat je het vliegtuig in gaat. Je hebt er een recept van je huisarts voor nodig.

Medicijnen tegen angst en depressie helpen niet bij een fobie.

Een fobie kan verdwijnen als je ouder wordt. Wil je een behandeling, maak dan een afspraak met je huisarts.

08Onderzoek

Wat zegt onderzoek over therapie bij een fobie?

Een meta-analyse (Wolitzky-Taylor en collega's, 2008) bundelde 33 gerandomiseerde studies naar psychologische behandeling van specifieke fobieën.

• Behandeling met exposure had een groot effect vergeleken met geen behandeling.
• Exposure werkte ook beter dan een placebobehandeling en dan andere vormen van psychotherapie.
• Echt contact met wat je eng vindt (in vivo) werkte direct na de behandeling beter dan exposure in gedachten of met virtual reality, maar bij de follow-up was dat verschil weg.
• Meer sessies gaven betere resultaten dan één sessie.
• Het soort fobie maakte voor de effecten niet uit.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

• Kalmeringspil: Thuisarts.nl noemt een kalmeringspil voor de vlucht als mogelijkheid. De meta-analyse ging alleen over psychologische behandeling en zegt niets over medicijnen.
• Virtual reality: Thuisarts.nl noemt het niet. In de meta-analyse werkte echt contact direct na de behandeling beter dan exposure in gedachten of met virtual reality, maar later was er geen verschil meer.
• Vliegangst apart? Thuisarts.nl behandelt vliegangst als een van de fobieën. De meta-analyse vond geen verschil in effect tussen soorten fobieën, maar keek niet apart naar vliegangst.

10In het kort

Het belangrijkste over vliegangst

• Vliegangst is een fobie: je bent heel bang om te vliegen.
• Ontwijken helpt even, maar maakt de angst op den duur groter.
• Blijf oefenen met wat je eng vindt en gebruik gedachten die jou helpen.
• Cognitieve gedragstherapie met exposure helpt bij een fobie.
• Een kalmeringspil voor de vlucht kan helpen, op recept van de huisarts.
• Medicijnen tegen angst en depressie helpen niet bij een fobie.