Slaapapneu: als je adem 's nachts steeds even stopt

01Wat is het

Wat is slaapapneu?

Bij slaapapneu stop je volgens Thuisarts.nl vaak even met ademen terwijl je slaapt: 5 keer per uur of vaker, en telkens 10 seconden of langer. Je kunt dan wakker schrikken, of niets merken en gewoon doorslapen.

Doordat je steeds even stopt met ademen, slaap je minder diep en minder goed. Overdag voel je je daardoor heel erg slaperig en moe. Je gaat vanzelf weer ademen: je hoeft niet bang te zijn dat je helemaal stopt.

02Symptomen

Symptomen van slaapapneu

Overdag kun je merken:

• je bent heel erg slaperig en valt bijvoorbeeld in slaap als je iets leest,
• je voelt je niet goed uitgerust als je wakker wordt,
• je voelt je moe.

's Nachts kun je merken:

• je snurkt,
• je wordt wakker doordat je even niet ademt, of je partner merkt dat je soms even niet ademt,
• je wordt vaak wakker.

Als je lange tijd niet uitrust, word je misschien sneller boos, kun je je aandacht moeilijker ergens bij houden en vergeet je vaker dingen. Mensen met slaapapneu hebben ook vaker ziektes van hart en bloedvaten, een hoge bloeddruk, een onregelmatige hartslag, diabetes type 2, depressie of geheugenproblemen.

03Oorzaak

Waardoor komt slaapapneu?

Als je slaapt, ontspant je lichaam helemaal. Bij slaapapneu wordt je keel dan zo slap dat er te weinig lucht doorheen kan. Even kan er geen lucht in of uit je longen en krijgt je lichaam minder zuurstof.

Is er al minder ruimte in je keel, dan gaat die makkelijker dicht. Bijvoorbeeld bij overgewicht, door vet in je keel, of door grote amandelen of een keelontsteking.

Je hebt meer kans op slaapapneu als je een man bent, als je overgewicht hebt en op oudere leeftijd. Vrouwen hebben voor de overgang bijna nooit slaapapneu; na de overgang net zo vaak als mannen.

04Onderzoek

Het slaaponderzoek

Denkt je huisarts aan slaapapneu, dan stuurt die je naar een neuroloog, een somnoloog (arts voor slapen), een keel-neus-oorarts of een longarts. Je krijgt een slaaponderzoek dat meet hoe vaak en hoe lang je adem stopt. Het kan meestal thuis en duurt 1 nacht.

• eenvoudig slaaponderzoek: sensoren op je vinger en borst meten je hartslag, ademhaling, zuurstof, snurken en lighouding,
• uitgebreid slaaponderzoek: daarnaast sensoren op je hoofd, gezicht, armen en benen voor je hersenen, ogen en spieren, en vaak een band om buik en borst.

Soms is het nodig om in het ziekenhuis of slaapcentrum te slapen.

05Zelf doen

Wat kun je zelf doen?

• neem genoeg tijd om te slapen: 7 of 8 uur per nacht,
• gebruik geen slaappillen en drink geen alcohol om makkelijker in slaap te vallen,
• ga elke dag op dezelfde tijd naar bed en uit bed, en ga elke dag een uur naar buiten,
• beweeg genoeg, eet gezond en stop met roken,
• probeer af te vallen als je te zwaar bent: als je afvalt, stop je meestal minder vaak met ademen en heb je misschien geen behandeling nodig.

Overdag heel slaperig zijn kan ook komen door lange tijd te weinig of slecht slapen. Gaat het niet beter met deze adviezen, maak dan een afspraak bij je huisarts.

06Behandeling

Behandeling: CPAP, MRA en positietrainer

• CPAP: je draagt elke nacht, de hele nacht, een masker over je neus of neus en mond. Een pomp blaast lucht in je neus en mond, zodat je keel open blijft.
• MRA (mandibulair repositie-apparaat): een soort beugel in je mond, ook snurkbeugel genoemd, die je onderkaak naar voren houdt, zodat je keel open blijft.
• Positietrainer: een band om je borst die zachtjes trilt als je op je rug gaat liggen. Je keel blijft beter open als je op je zij of buik slaapt.

Na een aantal weken krijg je controle. Werkt het niet genoeg of vind je de behandeling niet prettig, dan kan die worden aangepast, bijvoorbeeld een ander masker, of gecombineerd, zoals een MRA met een positietrainer.

07Operatie

Tongzenuwstimulator en operaties

• Tongzenuwstimulator: een kastje onder je huid bij je sleutelbeen geeft bij elke inademing stroomstootjes aan je tongzenuw, zodat je tong naar voren en je keel open blijft. Het plaatsen gebeurt onder narcose.
• Mond-keeloperatie: er bestaan veel verschillende operaties; vaak wordt een stukje van je keel weggehaald of krijgt het een andere vorm. Welke past, hangt af van waar de oorzaak zit.
• Kaakoperatie: de arts zet je bovenkaak, onderkaak of allebei naar voren. Je blijft een paar dagen in het ziekenhuis en kunt daarna een paar weken alleen zacht voedsel eten.

Je kiest samen met je arts, eventueel met de keuzekaart, op basis van hoe vaak je stopt met ademen, je klachten, andere ziektes en wat je zelf belangrijk vindt. In onze KNO-praktijk in Bilbao onderzoeken we snurken en slaapapneu (de consulten zijn in het Spaans).

08Onderzoek

Wat zegt onderzoek over CPAP?

Een Cochrane-review (Giles en collega's, 2006) bundelde 36 studies met 1718 deelnemers. Vergeleken met geen of een nepbehandeling verminderde CPAP de slaperigheid en verbeterde het de kwaliteit van leven en het denkvermogen. De bloeddruk over 24 uur was lager met CPAP.

Vergeleken met een beugel in de mond verminderde CPAP het aantal ademstops meer en was de zuurstof in het bloed beter. Maar mensen bij wie beide werkten, gaven duidelijk de voorkeur aan de beugel. Wel stopten meer mensen met de beugel dan met CPAP. De review gaat over matige en ernstige slaapapneu; gegevens over de lange termijn ontbraken.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

• CPAP of beugel: Thuisarts.nl zet de behandelingen naast elkaar en laat je samen met je arts kiezen. De Cochrane-review vond CPAP beter in het verminderen van ademstops, maar veel mensen kozen liever de beugel als beide werkten.
• Lange termijn: de review zegt dat langetermijngegevens nodig zijn om te weten of de eerste voordelen blijven. Thuisarts.nl spreekt over controle na een aantal weken en aanpassen als het niet goed werkt.
• Afvallen: Thuisarts.nl noemt afvallen als manier om minder vaak te stoppen met ademen. De review ging alleen over CPAP en zegt daar niets over.

10In het kort

Het belangrijkste over slaapapneu

• Bij slaapapneu stop je 's nachts vaak 10 seconden of langer met ademen.
• Je bent overdag heel slaperig, snurkt vaak en wordt 's nachts wakker.
• Een slaaponderzoek, meestal thuis, laat zien of je slaapapneu hebt.
• Behandelingen zijn onder andere CPAP, een MRA-beugel en een positietrainer.
• Afvallen, niet roken, geen alcohol en geen slaappillen helpen.
• Rij geen auto als je overdag erg slaperig bent.