Wat is PCOS?
Bij PCOS zitten er meer blaasjes in je eierstokken. Poly betekent meer, cyste betekent blaasje met vocht en ovarium betekent eierstok.
Normaal groeit er meestal één blaasje met een eicel, dat openknapt: dat is de eisprong. Bij PCOS zijn er meer blaasjes, maar ze groeien niet goed en knappen vaak niet. Er is dan geen eisprong, en daardoor word je ook niet ongesteld.
Je eierstokken maken bij PCOS te veel mannelijke hormonen, zoals testosteron, en zijn vaak iets groter dan normaal.
Wat merk je bij PCOS?
- je wordt niet ongesteld, soms maandenlang niet,
- je weet niet wanneer je eisprong is, en dus ook niet wanneer je zwanger kunt worden,
- je kunt veel puistjes krijgen,
- je kunt meer haar krijgen op je bovenlip, kin, borsten of onderbuik, en minder haar bij je slapen en kruin,
- je kunt overgewicht hebben.
Waardoor krijg je PCOS?
Hoe PCOS ontstaat, is volgens Thuisarts.nl niet bekend. In sommige families komt het vaker voor.
Hoe weet je of je PCOS hebt?
Je hebt PCOS als 2 of meer van deze punten voor je kloppen:
- je wordt maanden niet ongesteld, of onregelmatig, met meer dan 35 dagen tussen de bloedingen,
- je krijgt acne, meer haar op kin, borsten of onderbuik, of haaruitval bij je slapen of kruin,
- in je eierstokken zitten veel blaasjes, te zien bij een echo via de vagina.
Is er een speciaal dieet bij PCOS?
Thuisarts.nl noemt geen speciaal dieet voor PCOS. Het advies is: heb je overgewicht, dan helpt gezond leven om een gezonder gewicht te krijgen. Wil je hulp om af te vallen, dan kun je een afspraak maken met je huisarts.
Gezond leven betekent volgens Thuisarts.nl onder meer gezond eten en genoeg bewegen.
In onze praktijk voor voeding en diëtetiek in Bilbao helpen we je met gezond eten en afvallen bij PCOS (de consulten zijn in het Spaans).
Wat kun je verder zelf doen?
- Voorbehoedmiddel: wil je niet zwanger worden, gebruik dan bij seks een voorbehoedmiddel, zoals de pil, een hormoonspiraal of condoom. Ook als je niet ongesteld wordt: je weet niet wanneer er toch een eisprong komt.
- Haargroei en puistjes: Thuisarts.nl heeft aparte adviezen bij te veel haargroei en bij acne.
- Kinderwens: het kan langer duren voordat je zwanger wordt. Wil je graag kinderen, stel een eerste zwangerschap dan niet te lang uit.
Medicijnen bij PCOS
Als je de pil gebruikt, worden puistjes en haargroei vaak ook minder.
Wil je zwanger worden, dan is een eisprong nodig. Daarvoor kun je hormoonpillen of prikken krijgen, waardoor er toch een eisprong komt en de kans op zwangerschap groter is. Je huisarts stuurt je hiervoor naar een gynaecoloog.
Maak een afspraak bij je huisarts als je hulp wilt bij het kiezen van een voorbehoedmiddel, zwanger wilt worden, hulp wilt bij afvallen, of langer dan een jaar niet ongesteld wordt zonder hormonale anticonceptie.
Wat zegt onderzoek over leefstijl bij PCOS?
Een Cochrane-review (Lim en collega's, 2019) bundelde 15 gerandomiseerde studies met 498 vrouwen met PCOS. De studies vergeleken leefstijlbehandeling (voeding, beweging en gedrag) met weinig of geen behandeling.
Tien studies vergeleken lichaamsbeweging met weinig of geen begeleiding. Vijf studies combineerden voeding, beweging en gedragsbegeleiding. Eén studie keek alleen naar gedragsbegeleiding. Het risico op vertekening verschilde per studie: maar ongeveer de helft had bijvoorbeeld een goede verborgen toewijzing.
- Leefstijlbehandeling verminderde mogelijk het gewicht, gemiddeld met 1,7 kilo, en de BMI.
- De hoeveelheid vrij mannelijk hormoon in het bloed werd mogelijk iets lager.
- Het effect op de suikerstofwisseling was onzeker.
- Geen enkele studie keek naar levend geboren kinderen, miskramen of een regelmatige menstruatie.
- De meeste studies waren van lage kwaliteit.
Waar de bronnen verschillen
- Dieet: Thuisarts.nl noemt geen speciaal PCOS-dieet, alleen gezond leven bij overgewicht. De review keek naar leefstijlprogramma's als geheel en vond een klein effect op gewicht.
- Zwanger worden: Thuisarts.nl verwijst bij kinderwens naar de huisarts en gynaecoloog voor hormonen. De review vond geen studies over het effect van leefstijl op zwangerschap of geboorte.
- Menstruatie: geen van beide bronnen laat zien dat een dieet de menstruatie regelmatiger maakt; de review vond daar geen studies over.
Het belangrijkste over PCOS en dieet
- Bij PCOS heb je geen of minder vaak een eisprong en maken je eierstokken te veel mannelijke hormonen.
- Je kunt onregelmatig of niet ongesteld worden, puistjes en meer lichaamshaar krijgen.
- Er is geen speciaal PCOS-dieet; bij overgewicht helpt gezond leven.
- Leefstijlbehandeling geeft volgens onderzoek een klein gewichtsverlies.
- Gebruik een voorbehoedmiddel als je niet zwanger wilt worden, ook zonder menstruatie.
- Bij kinderwens: maak een afspraak met je huisarts.
Vragen over PCOS en dieet
De antwoorden zijn algemeen en vervangen geen consult of persoonlijke medische beoordeling.
Is er een speciaal dieet voor PCOS?
Thuisarts.nl noemt geen speciaal dieet. Heb je overgewicht, dan helpt gezond leven om een gezonder gewicht te krijgen.
Helpt afvallen bij PCOS?
Gezond leven helpt bij overgewicht om een gezonder gewicht te krijgen. In onderzoek gaf leefstijlbehandeling gemiddeld een klein gewichtsverlies.
Wat zijn de symptomen van PCOS?
Niet of onregelmatig ongesteld worden, veel puistjes, meer haar op bovenlip, kin, borsten of onderbuik, en soms overgewicht.
Kan ik zwanger worden met PCOS?
Ja, maar het kan langer duren. Je kunt hormoonpillen of prikken krijgen voor een eisprong. Je huisarts stuurt je daarvoor naar een gynaecoloog.
Heb ik anticonceptie nodig als ik niet ongesteld word?
Ja. Je weet niet wanneer er toch een eisprong komt, dus je kunt zwanger worden.
Waardoor krijg je PCOS?
Dat is niet bekend. In sommige families komt het vaker voor.
Bronnen
- Thuisarts.nl (NHG) · Ik heb het polycysteus-ovarium-syndroom (PCOS)
- Lim SS, et al. Lifestyle changes in women with polycystic ovary syndrome. Cochrane Database Syst Rev. 2019
Deze gids is bedoeld als informatie en vervangt geen medische beoordeling. Diagnose en behandeling hangen af van je consult en je medische voorgeschiedenis. Bel bij een noodgeval 112.