Meralgia paresthetica: beknelde zenuw in je bovenbeen

Wat is meralgia paresthetica?

Meralgia paresthetica is de medische naam voor een aandoening van een huidzenuw van het bovenbeen. Letterlijk betekent het: pijnlijke tinteling van het bovenbeen. Je hoort ook wel kortweg meralgia of een beknelde bovenbeenzenuw.

De zenuw die in de knel zit, zorgt voor het gevoel in de huid aan de voor- en zijkant van je bovenbeen. Volgens Thuisarts komt het niet vaak voor: elk jaar krijgen ongeveer 4 van de 10.000 mensen er last van. Het komt drie keer vaker voor bij mannen.

Wat merk je van een beknelde zenuw in je bovenbeen?

Thuisarts en de NVN beschrijven deze klachten:

pijn aan de voorkant en de zijkant van je bovenbeen,
minder gevoel in de huid op die plek, of een dove plek ongeveer zo groot als een handpalm,
pijn die dof, brandend of prikkelend kan zijn,
meestal in één been, niet in allebei tegelijk.

De pijn wordt vaak erger als je lang staat. Volgens de NVN kan de pijn ook erger worden als je ligt met een gestrekt been, en kan hij minder worden als je je been buigt.

Waardoor raakt de zenuw bekneld?

De NVN noemt als oorzaak een te bochtig verloop van de zenuw. De zenuw maakt een scherpe, haakse bocht door of over de liesband heen. Dat verloop is niet bij iedereen gelijk.

Volgens Thuisarts kan de zenuw in de knel raken als er lange tijd iets drukt op je onderbuik of lies. Bijvoorbeeld bij:

een strakzittende riem, een korset of andere strakke kleding,
een sleutelbos of portemonnee in je voorste broekzak,
vaak en lang met je benen over elkaar zitten,
vaak en veel sporten waarbij je bovenbeen steeds naar achteren beweegt, zoals schaatsen of langlaufen,
zwangerschap.

Wie heeft meer kans op meralgia?

Soms ontstaat de beknelling volgens Thuisarts door overgewicht, door stofwisselingsziekten zoals diabetes mellitus, of door littekens na een operatie in dat gebied.

De NVN schrijft dat meralgia paresthetica vaker voorkomt bij mensen met suikerziekte, bij oudere mensen en bij mensen met overgewicht. Andere risico’s zijn zwangerschap en veel in bed liggen, bijvoorbeeld door ziekte of na een operatie.

Hoe stelt de arts de diagnose?

De arts stelt de diagnose op basis van je verhaal en een neurologisch onderzoek. Volgens de NVN is soms extra onderzoek nodig: een zenuwgeleidingsonderzoek. Daarbij wordt de zenuw met kleine elektrische schokjes geprikkeld en wordt met plakkers op de huid gemeten hoe hij reageert.

In onze praktijk voor neurofysiologie in Bilbao doen we zenuwgeleidingsonderzoek bij mensen met tintelingen of een doof gevoel in het been (de consulten zijn in het Spaans).

Wat kun je zelf doen?

Probeer de oorzaak weg te nemen. Thuisarts geeft deze adviezen:

draag geen strakzittende riemen, korsetten of andere strakke kleding,
stop geen sleutels, portemonnee of mobiele telefoon in je voorste broekzak,
houd je benen naast elkaar als je zit en sla ze niet over elkaar,
probeer af te vallen als je te zwaar bent.

De NVN geeft hetzelfde advies over afvallen bij overgewicht en raadt strakke broeken af.

Wat helpt tegen de pijn?

Zolang de klachten er zijn, kan pijnstilling helpen. Thuisarts noemt:

de huid koelen met een cold pack, of een zakje ijsblokjes in een washandje,
paracetamol,
NSAID’s, een groep pijnstillers,
een medicijn tegen epilepsie en tegen zenuwpijn,
een pijnstillende crème,
een injectie met een pijnstiller, eventueel met een ontstekingsremmer.

Volgens Thuisarts is nog niet goed onderzocht wat de beste behandeling is. De NVN schrijft dat je bij langdurige ernstige pijn medicijnen tegen neuropathische pijn kunt krijgen.

Injectie of operatie

Soms blijft de pijn heftig en helpt pijnstilling niet genoeg. Volgens de NVN kan de arts dan proberen je pijn te verminderen met een injectie. Daarin zit een combinatie van bijnierschorshormonen (corticosteroïden) en een pijnstiller. Als het nodig is, kan dat na een paar weken nog een keer.

Je huisarts kan je volgens Thuisarts ook doorsturen naar het ziekenhuis voor een behandeling. Er zijn twee mogelijkheden:

de zenuw vrijmaken,
de zenuw doorsnijden: daarmee kan de pijn verdwijnen, maar ook het gevoel van dat stukje huid van je bovenbeen.

Een operatie doet de arts volgens de NVN soms als de klacht niet vanzelf minder wordt en langer dan drie maanden duurt. Dat gebeurt echter bijna nooit.

Waar de bronnen verschillen

Een Cochrane-review (Khalil e.a., 2012) zocht naar gerandomiseerde studies over de behandeling, maar vond er geen. De auteurs bekeken daarom goede observationele studies. De bronnen leggen andere accenten:

Hoe vaak gaat het vanzelf over? Thuisarts: bij twee van de drie mensen binnen twee jaar. De NVN: bijna altijd. In de review beschreef één studie spontane verbetering bij 20 van de 29 mensen (69%).
Injecties. De NVN noemt een injectie met bijnierschorshormonen en een pijnstiller. In vier studies uit de review genas of verbeterde 83% van de mensen na zo’n injectie.
Operatie. De NVN schrijft dat een operatie bijna nooit gebeurt. In de review verbeterde 88% na het vrijmaken van de zenuw en 94% na het doorsnijden, maar die cijfers komen uit observationele studies, niet uit gerandomiseerde.
Hoe sterk is het bewijs? Thuisarts schrijft dat nog niet goed onderzocht is wat de beste behandeling is. De review noemt het bewijs voor de keuze tussen behandelingen zwak, en wijst erop dat ook zonder behandeling vergelijkbare resultaten zijn beschreven.

Het belangrijkste over meralgia paresthetica

Meralgia paresthetica is een beknelde huidzenuw die pijn of een doof gevoel geeft aan de voor- en zijkant van één bovenbeen.
De pijn kan dof, brandend of prikkelend zijn en wordt vaak erger als je lang staat.
Druk op de lies of onderbuik, zoals strakke kleding of spullen in je voorste broekzak, kan de oorzaak zijn.
De arts stelt de diagnose met je verhaal en een neurologisch onderzoek, soms met een zenuwgeleidingsonderzoek.
Neem de oorzaak weg; pijnstilling kan helpen zolang de klachten er zijn.
Bij twee van de drie mensen verdwijnen de klachten vanzelf binnen twee jaar; een injectie of operatie is zelden nodig.

Vragen over meralgia paresthetica

De antwoorden zijn algemeen en vervangen geen consult of persoonlijke medische beoordeling.

Wat is een beknelde zenuw in het bovenbeen?

Een beknelling van een huidzenuw die zorgt voor het gevoel aan de voor- en zijkant van je bovenbeen. De medische naam is meralgia paresthetica.

Hoe lang duurt meralgia paresthetica?

Volgens Thuisarts kan het twee jaar duren voordat de pijn helemaal weg is. Bij twee van de drie mensen verdwijnen de klachten binnen die tijd vanzelf.

Is meralgia gevaarlijk?

De bronnen beschrijven het als een aandoening van een huidzenuw die meestal vanzelf overgaat. Blijft de pijn heftig en helpt pijnstilling niet genoeg, dan kan je huisarts je doorsturen naar het ziekenhuis.

Wordt de pijn erger als je lang staat?

Ja, de pijn wordt vaak erger als je lang staat. Volgens de NVN ook als je ligt met een gestrekt been. Je been buigen kan de pijn volgens de NVN verminderen.

Welke onderzoeken zijn nodig?

Meestal zijn je verhaal en een neurologisch onderzoek genoeg. Soms is een zenuwgeleidingsonderzoek nodig.

Helpt afvallen bij meralgia paresthetica?

Overgewicht is een risicofactor. Thuisarts en de NVN raden aan om af te vallen als je te zwaar bent.

Bronnen

Deze gids is bedoeld als informatie en vervangt geen medische beoordeling. Diagnose en behandeling hangen af van je consult en je medische voorgeschiedenis. Bel bij een noodgeval 112.