Opgezette lymfeklieren in je hals: wanneer zorgen?

Wat zijn lymfeklieren?

Lymfeklieren zijn een soort bolletjes op veel plekken in je lichaam, zoals in je hals, oksels en liezen. Ze zijn meestal niet groter dan 1 centimeter en voelen zacht aan.

Volgens Thuisarts.nl zijn lymfeklieren belangrijk voor je afweer. Overal in je lichaam zit vocht (lymfe), dat via lymfevaten eerst naar de lymfeklieren stroomt en pas daarna in je bloed komt. Komen er bacteriën of virussen in je lichaam, dan komen die eerst in de lymfe en zo in de lymfeklieren. Daar wordt je afweer actief om ze tegen te houden en te doden.

Wat merk je van een opgezette lymfeklier in je hals?

je voelt een bobbel in je hals, in je nek of achter een oor, groter dan normaal,
de bobbel kan pijn doen of warm aanvoelen,
de bobbel kan snel groter worden,
soms voel je je ziek of heb je koorts.

Er kunnen één of meer lymfeklieren dikker zijn, aan één kant van je hals of aan beide kanten.

Arts voelt aan de lymfeklieren in de hals — Lymfeklieren zitten onder meer in je hals, nek en achter je oor. Illustratie gemaakt met AI.

Is een dikke lymfeklier in je hals gevaarlijk?

Een dikkere lymfeklier in je hals is volgens Thuisarts.nl meestal niet gevaarlijk. Het komt meestal door een ontsteking die vanzelf overgaat, zoals een verkoudheid of keelontsteking.

Misschien ben je bang dat het door kanker komt. Dat gebeurt maar heel weinig. Bij kanker kan de klier hard aanvoelen, kun je op meer plekken dikkere klieren hebben, en kun je andere klachten hebben, zoals afvallen of 's nachts veel zweten.

Waardoor krijg je opgezette lymfeklieren in je hals?

Meestal: een gewone ontsteking, zoals verkoudheid, keelontsteking, een ontsteking aan je kaak of tandwortels, of de ziekte van Pfeiffer. De klier wordt dan snel dikker, doet vaak pijn en wordt na een paar weken weer kleiner.
Soms: pus in een lymfeklier door een ontsteking met een bacterie. De klier wordt steeds dikker en pijnlijker, en meestal voel je je ziek.
Soms: een andere ontsteking die weinig mensen krijgen, zoals kattenkrabziekte of tuberculose.
Heel soms: kanker, zoals lymfeklierkanker (de ziekte van Hodgkin of non-Hodgkin), kanker elders in het lichaam die zich naar de klier verspreidt (bijvoorbeeld schildklierkanker), of bloedkanker (leukemie).

Welk onderzoek doet de huisarts?

De huisarts vraagt hoe lang je er al last van hebt, of je ook andere klachten hebt en of je je zorgen maakt. Daarna voelt de huisarts aan de klieren in je hals en nek, en soms op andere plekken van je lichaam. Meestal is dan duidelijk waarom de lymfeklier dikker is.

Als dat niet duidelijk is, kan extra onderzoek nodig zijn, zoals bloedonderzoek of een echo van de lymfeklier. In onze KNO-praktijk in Bilbao helpt een eerste consult je om het probleem te begrijpen en de volgende stap te bepalen (de consulten zijn in het Spaans).

Echo-onderzoek van de hals — Soms is een echo van de lymfeklier nodig. Illustratie gemaakt met AI.

Zijn er medicijnen nodig?

Medicijnen zijn volgens Thuisarts.nl meestal niet nodig bij dikke lymfeklieren in de hals. Soms krijg je antibiotica, als het om een ontsteking door een bacterie gaat.

Heb je last van pijn of koorts, dan kun je een pijnstiller nemen. Begin altijd met paracetamol: dat werkt meestal goed en heeft de minste bijwerkingen.

Langdurig opgezette lymfeklieren: hoe gaat het verder?

Hoe het verder gaat, hangt af van de oorzaak. Na een ontsteking wordt de lymfeklier langzaam kleiner; het kan nog een paar weken duren voordat de klier weer normaal is.

Blijft de klier langer dan 2 weken dikker dan normaal, dan is dat volgens Thuisarts.nl een reden om op werkdagen een afspraak te maken. Denkt de huisarts dat de dikke klier niet door een gewone ontsteking komt maar door een andere ziekte, dan kan die je naar het ziekenhuis sturen.

Wat zegt onderzoek over oorzaken bij kinderen en jongeren?

Een systematische review (Deosthali en collega's, 2019) bundelde 7 studies met 2687 kinderen en jongeren van 0 tot 21 jaar met dikke lymfeklieren in de hals. De gevonden oorzaken:

een onschuldige oorzaak zonder specifieke diagnose: 67,8%,
het epstein-barrvirus, dat de ziekte van Pfeiffer veroorzaakt: 8,86%,
kanker: 4,69%, het vaakst non-hodgkinlymfoom,
granulomateuze ziekten: 4,06%, het vaakst tuberculose.

De auteurs concluderen dat de meeste oorzaken onschuldig zijn, maar dat de oorzaken uiteenlopen.

Waar de bronnen verschillen

De bronnen geven niet precies hetzelfde beeld:

Hoe vaak kanker: Thuisarts.nl schrijft dat kanker als oorzaak maar heel weinig voorkomt, zonder percentage. In de studies van de review was het bij 4,69% van de kinderen en jongeren kanker. Die studies gingen over kinderen en jongeren bij wie de dikke klier werd onderzocht, niet over iedereen met een dikke klier.
Leeftijd: Thuisarts.nl schrijft voor iedereen; de review ging alleen over 0 tot 21 jaar.
Pfeiffer: beide bronnen noemen de ziekte van Pfeiffer (het epstein-barrvirus) als een van de gewone oorzaken.

Het belangrijkste over opgezette lymfeklieren in je hals

Lymfeklieren helpen je afweer en worden dikker bij een ontsteking in de buurt.
Meestal komt het door verkoudheid, keelontsteking, een ontsteking aan kaak of tanden, of Pfeiffer.
Na de ontsteking wordt de klier in een paar weken weer kleiner.
Kanker als oorzaak komt maar heel weinig voor.
Medicijnen zijn meestal niet nodig; paracetamol tegen pijn of koorts.
Langer dan 2 weken dik, hard, steeds dikker, of met afvallen, nachtzweten of lang koorts: maak een afspraak.

Vragen over opgezette lymfeklieren

De antwoorden zijn algemeen en vervangen geen consult of persoonlijke medische beoordeling.

Hoe lang mag een lymfeklier in je hals opgezet zijn?

Na een ontsteking kan het een paar weken duren voordat de klier weer normaal is. Is hij langer dan 2 weken dikker dan normaal, maak dan een afspraak bij je huisarts.

Is een opgezette lymfeklier in mijn hals kanker?

Meestal niet. Het komt meestal door een gewone ontsteking. Kanker komt volgens Thuisarts.nl maar heel weinig voor als oorzaak.

Waarom zit de dikke klier maar aan één kant?

Dat kan. Er kunnen één of meer klieren dikker zijn, aan één kant of aan beide kanten van je hals.

Moet ik antibiotica?

Meestal niet. Soms krijg je antibiotica als de ontsteking door een bacterie komt.

Wat doet de huisarts?

Vragen stellen en de klieren voelen. Als het niet duidelijk is, kan bloedonderzoek of een echo van de klier volgen.

Welke klachten zijn een reden om te bellen?

Afvallen zonder het te proberen, heftig nachtzweten, langer dan 5 dagen koorts, je steeds zieker of erg moe voelen, of een harde of steeds dikkere klier.

Bronnen

Deze gids is bedoeld als informatie en vervangt geen medische beoordeling. Diagnose en behandeling hangen af van je consult en je medische voorgeschiedenis. Bel bij een noodgeval 112.