Kaakpijn: pijn in je kaakgewricht of kauwspieren

01Wat is het

Wat is kaakpijn?

Kaakpijn is volgens Thuisarts.nl pijn in of rond je kaak door problemen met het kaakgewricht of de kauwspieren. De medische naam is TMD-pijn: temporomandibulaire disfunctie.

Ongeveer 5 op de 100 mensen krijgen er ooit last van. Het komt het meest voor tussen 20 en 60 jaar, en vrouwen hebben het vaker dan mannen.

02Klachten

Welke klachten geeft kaakpijn?

Bij kaakpijn kun je last hebben van:

• pijn rondom je kaak,
• hoofdpijn,
• oorpijn,
• verdikte kauwspieren,
• een knakkend of krakend geluid in je kaak,
• je mond niet ver genoeg open kunnen doen.

Kaakpijn bij je oor kan dus bij deze klachten horen. Soms komt de pijn niet van je kaak maar van je gebit; daarom kan de arts je ook naar de tandarts sturen.

03Oorzaken

Waardoor krijg je kaakpijn?

Kaakpijn kan volgens Thuisarts.nl verschillende oorzaken hebben:

• je kaken te veel of verkeerd gebruiken: je kaakspieren steeds aanspannen zonder het te merken, met je tanden knarsen in je slaap of vaak kauwgom kauwen,
• een wond in je gezicht,
• een ontsteking,
• stress,
• erfelijke aanleg.

Soms heeft de pijn te maken met psychische problemen, bijvoorbeeld als je veel stress hebt of je somber voelt.

04Tandenknarsen

Tandenknarsen en een bitje

Als je kaakspieren te gespannen zijn, kan het zijn dat je in je slaap met je tanden knarst, of je tanden en kiezen te hard op elkaar klemt. Je gebit slijt dan sneller.

De tandarts kan een plastic plaatje (bitje) maken dat precies over je tanden past. Je draagt het 's nachts om je gebit te beschermen. Door het plaatje staat je kaak in een iets andere stand, waardoor het volgens Thuisarts.nl ook kan helpen tegen de pijn.

05Eén kant

Pijn aan één kant: kaakpijn of aangezichtspijn?

Thuisarts.nl beschrijft naast kaakpijn ook aangezichtspijn. Daarbij heb je aanvallen van heftige pijn, meestal aan één kant van je gezicht, bijvoorbeeld in de onderkaak, onderlip, tong of kin. De aanvallen duren minder dan een seconde tot maximaal 2 minuten en voelen soms als stroomstoten. Ze ontstaan door prikkels zoals kou, praten, slikken, kauwen, scheren of tandenpoetsen. Tussen de aanvallen door voelt je gezicht vaak gewoon aan.

De oorzaak is vaak niet duidelijk; artsen denken aan een bloedvat dat op een zenuw in het gezicht drukt. Soms komt het door een kaakholteontsteking, gordelroos in het gezicht of MS. Bij pijnaanvallen in je gezicht denkt de huisarts vaak aan aangezichtspijn en stuurt je soms naar de neuroloog voor een CT- of MRI-scan.

06Onderzoek

Hoe wordt kaakpijn onderzocht?

Om te onderzoeken waar je pijn vandaan komt, stelt de arts vragen en drukt op verschillende plekken rond je kaak. Misschien vraagt de arts je ook langs je tandarts te gaan, omdat de pijn soms van je gebit komt. De tandarts kan een röntgenfoto maken.

Gaan je klachten niet over met de adviezen, dan kan de huisarts je doorsturen naar een arts of tandarts die gespecialiseerd is in kaakproblemen, die soms extra onderzoek doet. Een (kijk)operatie bij de kaakchirurg kan nodig zijn als er iets kapot of verschoven is in je kaakgewricht.

07Zelf doen

Wat kun je zelf doen, en hoe helpt fysiotherapie?

Thuisarts.nl geeft deze adviezen bij pijn rond de kaken:

• probeer regelmatig bewust je kaakspieren los te laten,
• doe oefeningen om je kaakspieren te ontspannen,
• stop met veel kauwgom kauwen als je dat doet,
• eet een tijdje minder harde dingen, neem kleine happen en kauw rustig,
• neem pijnstillers als je veel last van de pijn hebt.

Een fysiotherapeut kan je spieren masseren en je leren dat thuis zelf te doen, en je oefeningen geven om je kaakspieren te ontspannen. Een andere behandeling is myofeedback: plakkers op je spieren meten hoe hard je ze aanspant, wat je op een scherm ziet. Zo word je je bewust van spanning die je ongemerkt hebt, en kun je die loslaten. Heeft de pijn met stress of somberheid te maken, dan kan praten met een psycholoog helpen. In onze praktijk voor fysiotherapie in Bilbao behandelen we kaakklachten (de consulten zijn in het Spaans).

08Onderzoek

Wat zegt onderzoek over oefeningen en manuele therapie?

Een systematische review (Armijo-Olivo en collega's, 2016) bundelde 48 gerandomiseerde studies over manuele therapie en oefentherapie bij volwassenen met TMD. De bevindingen:

• het bewijs was in het algemeen van lage kwaliteit; de studies hadden een onduidelijk of hoog risico op vertekening,
• de meeste effecten waren klein tot matig,
• er was geen duidelijk teken dat oefeningen beter werken dan andere behandelingen zonder operatie,
• manuele therapie alleen, of samen met oefeningen voor de kaak of de nek, liet veelbelovende effecten zien.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

De bronnen leggen andere accenten:

• Oefeningen: Thuisarts.nl schrijft dat massage en spieroefeningen kunnen helpen. De review vond dat oefeningen niet duidelijk beter werken dan andere behandelingen zonder operatie, op basis van bewijs van lage kwaliteit.
• De nek: Thuisarts.nl noemt alleen de kaakspieren. De review vond ook veelbelovende effecten van manuele therapie en oefeningen gericht op de nek.
• Bitje: Thuisarts.nl noemt een bitje om je gebit te beschermen en mogelijk tegen de pijn. De review onderzocht geen bitjes en zegt daar niets over.

10In het kort

Het belangrijkste over kaakpijn

• Kaakpijn (TMD) komt door problemen met het kaakgewricht of de kauwspieren.
• Klachten zijn pijn rond de kaak, hoofdpijn, oorpijn, een krakende kaak of je mond niet ver open krijgen.
• Vaak span je je kaak ongemerkt aan, bijvoorbeeld door tandenknarsen of stress.
• Laat je kaakspieren bewust los, kauw minder kauwgom en eet tijdelijk zachter.
• Massage, ontspanningsoefeningen en myofeedback bij een fysiotherapeut kunnen helpen; een bitje beschermt je gebit.
• Korte, heftige pijnaanvallen aan één kant van je gezicht passen eerder bij aangezichtspijn.