Frozen shoulder: een stijve schouder met pijn

01Wat is het

Wat is een frozen shoulder?

Een frozen shoulder begint volgens Thuisarts.nl met pijn in je schouder. Ook je bovenarm kan pijn doen. Je kunt je schouder steeds minder bewegen. Je kunt zelfs pijn hebben als je je arm stilhoudt, en als je op de schouder gaat liggen.

Als je schouder helemaal vastzit, wordt de pijn minder. Andere namen voor een frozen shoulder zijn stijve schouder en bevroren schouder. Een stijve schouder met pijn verloopt in drie fases: in het begin heb je vooral pijn, pas later wordt je schouder ook stijf.

02Fase 1

Symptomen in de eerste fase: vooral pijn

De eerste fase duurt volgens Thuisarts.nl tussen 2 en 9 maanden. Dit kun je merken:

• je hebt pijn aan de buitenkant van je schouder, en vaak ook in je nek en je arm,
• in het begin is de pijn meestal nog niet zo erg, maar de pijn wordt steeds erger,
• in het begin weet je vaak niet dat je een stijve schouder hebt; je kunt bijvoorbeeld denken dat je een ontsteking in je schouder hebt,
• als je opeens een beweging maakt met je schouder, kun je even heel veel pijn hebben, bijvoorbeeld als iets valt en je het nog probeert te pakken,
• 's nachts kun je door de pijn moeilijk op je schouder liggen.

03Fase 2 en 3

Daarna wordt je schouder stijver, en later weer losser

De tweede fase duurt tussen 4 en 12 maanden. Je hebt nog steeds pijn en je kunt je schouder steeds moeilijker bewegen. Je kunt bijvoorbeeld je hand niet meer op je rug krijgen, of je arm niet goed meer boven je hoofd brengen om iets van een plank te pakken. Als deze fase langer duurt, wordt je arm steeds stijver, maar de pijn wordt langzaam minder.

De derde fase duurt tussen 5 en 24 maanden. Je hebt meestal geen pijn meer, of nog maar weinig. Je kunt je schouder langzaam weer beter bewegen en hij voelt minder stijf.

04Oorzaak

Waardoor krijg je een frozen shoulder?

Waardoor een stijve schouder ontstaat, is volgens Thuisarts.nl niet bekend. Je hebt wel een grotere kans op een stijve schouder in deze situaties:

• je bent tussen 40 en 60 jaar,
• je hebt diabetes,
• je schildklier werkt te snel of te langzaam,
• je bent kort geleden op je schouder gevallen,
• je hebt je schouder, bovenarm of sleutelbeen gebroken,
• je hebt net een operatie aan je schouder gehad,
• je hebt heel lang bijna niets met je schouder gedaan, bijvoorbeeld na een operatie.

05Onderzoek

Wat onderzoekt de huisarts?

De huisarts vraagt eerst hoe lang je al pijn hebt, wat voor werk je doet en hoe de pijn begonnen is. Daarna onderzoekt de huisarts welke bewegingen je met je schouder kunt maken en welke bewegingen pijn doen.

Als je net pijn in je schouder hebt, is je schouder vaak nog niet stijf, en is nog niet meteen duidelijk waar de pijn door komt. Als je je schouder steeds moeilijker gaat bewegen, kan de huisarts zeggen of je een stijve schouder hebt of niet.

Een echo of een foto helpt volgens Thuisarts.nl niet om te weten of je een stijve schouder hebt. Meestal is er niets bijzonders op te zien. Alleen als de huisarts twijfelt of je klachten door iets anders komen, laat die een foto of echo maken.

06Zelf doen

Wat kun je zelf doen bij een frozen shoulder?

Thuisarts.nl geeft deze adviezen om minder pijn te hebben:

• Blijf bewegen: probeer je schouder te blijven bewegen, ook al doet het pijn.
• Geen mitella: doe je arm niet in een doek of mitella. Je schouder kan er stijver van worden en de pijn gaat er niet sneller van over.
• Vermijd bewegingen die veel pijn doen: die laten de stijve schouder niet sneller overgaan, en je kunt je schouder daarna ook niet makkelijker bewegen.
• Oefeningen: oefeningen kunnen je helpen te blijven bewegen. Doe alleen oefeningen die niet veel pijn doen. Waarschijnlijk zorgen ze er niet voor dat de stijve schouder sneller overgaat.
• Meer bewegen als het kan: wordt de pijn na een tijd minder, dan kun je meer gaan bewegen, meer oefeningen doen of misschien gaan zwemmen.

Als je veel pijn hebt, kun je een pijnstiller slikken. Begin altijd met paracetamol; dat werkt meestal goed en heeft de minste bijwerkingen. Helpt dat niet genoeg, dan kun je een pijnstiller uit de groep NSAID's slikken, als je die mag gebruiken, maximaal 2 weken achter elkaar.

Werken kan moeilijk zijn. Bespreek met je werkgever of de bedrijfsarts of je een tijd ander werk kunt doen, meer rust kunt nemen of je werk kunt afwisselen met minder zwaar werk.

07Behandeling

Behandeling: prik in de schouder en fysiotherapie

Er is volgens Thuisarts.nl geen behandeling die ervoor zorgt dat de stijve schouder sneller overgaat. Wel kunnen sommige behandelingen helpen om minder pijn te hebben en te blijven bewegen.

Prik in de schouder. Heb je veel pijn, dan kan een prik helpen. In de prik zit een medicijn tegen pijn en ontsteking. De pijn kan minder worden, maar je schouder wordt er niet minder stijf van. De meeste mensen hebben geen bijwerkingen. Sommige mensen hebben na de prik een paar dagen meer pijn of krijgen opeens een warm gevoel.

Fysiotherapie of oefentherapie. Gaat bewegen moeilijk, dan kun je naar een fysiotherapeut of oefentherapeut. Die bespreekt welke oefeningen je kunt doen en kan laten zien hoe je weer kunt doen wat je normaal deed, zoals fietsen, autorijden, iets boven je hoofd pakken, in bed liggen of opstaan. In onze praktijk voor fysiotherapie in Bilbao begeleiden we mensen met schouderklachten (de consulten zijn in het Spaans).

Deze behandelingen van fysiotherapeuten helpen volgens Thuisarts.nl waarschijnlijk niet bij een stijve schouder:

• behandelingen met ultrageluid, dry needling of elektrische stroom,
• massage of manuele therapie.

08Onderzoek

Wat zegt de Cochrane-review over oefentherapie?

Een Cochrane-review uit 2014 (Page en collega's) bundelde 32 studies met 1836 deelnemers over manuele therapie en oefeningen bij een frozen shoulder (adhesieve capsulitis). De belangrijkste bevindingen:

• geen enkele studie vergeleek een combinatie van manuele therapie en oefeningen met een placebo of met geen behandeling,
• de paar verschillen tussen behandelingen die klinisch belangrijk waren, werden alleen tot zeven weken gevonden,
• zes weken manuele therapie met oefeningen gaf na zeven weken waarschijnlijk minder verbetering dan een prik met een glucocorticoïd (bewijs van matige kwaliteit),
• in die ene studie meldde 46% succes na manuele therapie met oefeningen, tegen 77% na de prik,
• het aantal mensen met bijwerkingen verschilde niet tussen de groepen.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

De bronnen zijn het niet op alle punten eens:

• Manuele therapie: Thuisarts.nl zegt dat massage of manuele therapie waarschijnlijk niet helpt. De Cochrane-review onderzocht manuele therapie samen met oefeningen en vond dat die combinatie op korte termijn waarschijnlijk minder verbetering geeft dan een prik, maar niet dat ze helemaal niet werkt.
• Prik en stijfheid: Thuisarts.nl schrijft dat een prik de pijn minder kan maken maar de schouder niet minder stijf maakt. In de Cochrane-review gaf de prik na zeven weken ook een grotere verbetering van de functie dan manuele therapie met oefeningen.
• Lange termijn: Thuisarts.nl beschrijft een verloop van ongeveer 2,5 jaar; de review vond alleen tot zeven weken klinisch belangrijke verschillen tussen behandelingen.

10In het kort

Het belangrijkste over een frozen shoulder

• Een frozen shoulder begint met pijn; later wordt de schouder stijf en daarna weer losser.
• De oorzaak is niet bekend; tussen 40 en 60 jaar, diabetes en schildklierproblemen geven meer kans.
• Een echo of foto is meestal niet nodig.
• Blijf bewegen, gebruik geen mitella en doe alleen oefeningen die niet veel pijn doen.
• Een prik kan de pijn minder maken, maar niet de stijfheid.
• Meestal gaat het vanzelf over, gemiddeld na ongeveer 2,5 jaar.