Emetofobie: heel erg bang zijn voor overgeven

01Wat is het

Wat is emetofobie?

Bij een fobie ben je heel erg bang voor een dier, ding of situatie. Thuisarts.nl noemt als voorbeelden spinnen, slangen, honden, bloed, hoogtes, vliegen, autorijden, kleine ruimtes, de tandarts en overgeven. Die laatste heet emetofobie: de angst om over te geven.

Vaak probeer je te ontwijken waar je bang voor bent. Wat Thuisarts.nl over fobieën schrijft, geldt voor alle soorten, ook voor emetofobie. Specifieke adviezen alleen voor emetofobie geeft Thuisarts.nl niet.

02Wat merk je

Wat merk je bij een fobie?

Je gaat ontwijken waar je bang voor bent, in de hoop minder last te hebben van angst. Maar volgens Thuisarts.nl kan dat er juist voor zorgen dat je er last van houdt, of dat de angst erger wordt. Je leert niet met de angst omgaan. Je durft steeds minder en je wereld kan steeds kleiner worden.

Als je in de situatie komt waar je bang voor bent, kun je allerlei klachten krijgen:

• je hart klopt snel,
• zweten en trillen,
• duizelig zijn,
• een vervelend gevoel in je borst,
• geen gevoel meer in je handen of voeten.

Hierdoor kun je nog banger worden en een paniekaanval krijgen.

03Oorzaak

Waardoor krijg je een fobie?

Een fobie komt volgens Thuisarts.nl meestal door verschillende dingen samen:

• Je DNA: dat kan een grotere kans op angst geven. In sommige families hebben meer mensen angstproblemen.
• Je karakter: ben je heel verlegen of heel gevoelig voor stress, dan krijg je sneller een angststoornis.
• Een storing in delen van je hersenen die geluk, stress en angst regelen, met hormonen zoals serotonine, adrenaline en dopamine.
• Je opvoeding en wat je hebt meegemaakt.

Een fobie krijg je vaak al als kind, gemiddeld rond de 8 jaar.

04Cirkel van angst

De cirkel van angst

Thuisarts.nl legt met de cirkel van angst uit hoe te veel angst ontstaat en steeds erger kan worden:

• Start: iets maakt je bang: een gebeurtenis, een situatie of iets wat je in je lichaam voelt.
• Gedachten: je denkt dat er iets ergs gaat gebeuren, zoals «dit is niet goed» of «ik kan dit niet».
• Gevoel: je voelt angst, soms met lichamelijke klachten zoals trillen of het warm krijgen.
• Gedrag: je ontwijkt dingen, of je doet iets om je veiliger te voelen, zoals controleren, geruststelling vragen of veel piekeren.
• Gevolg: de angst is even minder, maar later komt hij meer en vaker terug.

Ontwijken is heel begrijpelijk, maar werkt maar kort. De angst kan groter worden, je krijgt er in meer situaties last van en de angst krijgt steeds meer invloed op je leven.

05Uit de cirkel

Hoe kom je uit de cirkel van angst?

Thuisarts.nl noemt drie manieren:

• Doe wel wat je angstig maakt. Bedenk welke situaties je ontwijkt, en ga juist wel doen wat je spannend vindt. Je moet de angst meemaken om te merken dat waar je bang voor bent niet gebeurt, en dat je de angst aankunt.
• Gebruik gedachten die je helpen. Kloppen je angstige verwachtingen wel? Hoe groot is de kans dat ze uitkomen? Het is maar een gedachte. Bedenk gedachten die je in moeilijke situaties kunt gebruiken.
• Verdraag de spanning. Zo kun je toch doen wat je graag wilt, ook al ben je bang. Soms helpt het om even op iets anders te letten.

Je kunt tegen jezelf zeggen: «Ik ben bang en ik doe het.» Hoe vaker je oefent, hoe minder de angst uiteindelijk wordt. In het begin kan de angst tijdelijk erger worden, en je kunt je moe voelen: angst ervaren kost veel energie. Na een tijd word je ook minder moe.

06Zelf doen

Adviezen bij een fobie

• Vertel iemand over je fobie, bijvoorbeeld een vriend.
• Blijf dingen doen die angst geven. Zo leer je omgaan met de angst, en de angst wordt daardoor minder.
• Krijg je een paniekaanval, weet dan dat de angst meestal vanzelf minder wordt na een paar minuten tot een half uur. Als je dat weet, durf je misschien toch de dingen te doen die je eng vindt.

Een fobie kan volgens Thuisarts.nl ook verdwijnen als je ouder wordt.

07Behandeling

Behandeling: cognitieve gedragstherapie en exposure

De huisarts vertelt eerst hoe angst werkt en geeft adviezen, waar je zelf mee oefent. Helpt dat niet genoeg, dan kun je therapie krijgen. Bij een fobie helpt volgens Thuisarts.nl therapie waarbij je oefent met de situatie waar je bang voor bent en leert er anders naar te kijken: cognitieve gedragstherapie (CGT).

• je leert de situaties herkennen waarin je bang wordt,
• je bedenkt gedachten die je helpen om met de angst om te gaan,
• met oefeningen leer je dat je niet bang hoeft te zijn voor de situatie,
• ontwijk je plekken of situaties, dan bespreek je welke je eng vindt en ga je erheen; dat heet exposure.

Een psycholoog kan deze therapie geven; de huisarts kan je doorsturen. Zijn je klachten niet zo erg en duren ze nog niet lang, dan kan de praktijkondersteuner vaak onderdelen van de therapie geven, soms deels digitaal. Medicijnen tegen angst en depressie helpen niet bij een fobie. In onze praktijk voor psychologie in Bilbao behandelen we angst en fobieën (de consulten zijn in het Spaans).

08Onderzoek

Wat zegt onderzoek over de behandeling van fobieën?

Een meta-analyse (Wolitzky-Taylor en collega's, 2008) bundelde 33 gerandomiseerde studies over psychologische behandeling van specifieke fobieën. De bevindingen:

• behandeling met exposure gaf grote effecten vergeleken met geen behandeling,
• exposure werkte ook beter dan placebo en dan andere actieve psychotherapieën,
• exposure met echt contact met wat je bang maakt werkte direct na de behandeling beter dan andere vormen, zoals exposure in gedachten of met virtual reality, maar bij de follow-up niet meer,
• behandelingen met meer sessies werkten iets beter dan behandelingen in één sessie,
• het effect hing niet af van het soort specifieke fobie.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

Op een paar punten geven de bronnen andere informatie:

• Vorm van exposure: Thuisarts.nl beschrijft dat je naar de plekken toe gaat die je eng vindt. De meta-analyse vond dat echt contact direct na de behandeling beter werkte dan exposure in gedachten of met virtual reality, maar dat het verschil bij de follow-up verdwenen was.
• Aantal sessies: Thuisarts.nl noemt geen aantal. De meta-analyse vond dat meer sessies iets betere uitkomsten gaven.
• Emetofobie apart: Thuisarts.nl noemt emetofobie alleen als voorbeeld van een fobie. De meta-analyse vond dat het soort fobie het effect niet veranderde, maar geen van beide bronnen geeft cijfers specifiek voor emetofobie.

10In het kort

Het belangrijkste over emetofobie

• Emetofobie is een fobie: heel erg bang zijn om over te geven.
• Ontwijken geeft even minder angst, maar houdt de angst in stand.
• Uit de cirkel van angst kom je door te doen wat je eng vindt, helpende gedachten te gebruiken en de spanning te verdragen.
• Cognitieve gedragstherapie met exposure helpt bij een fobie.
• Medicijnen tegen angst en depressie helpen niet bij een fobie.
• Wil je behandeling, maak dan een afspraak met je huisarts.