Dieet bij jicht: wat zegt de huisarts?

01Wat is het

Wat is jicht?

Een aanval van jicht komt doordat urinezuur uit je bloed in een gewricht terechtkomt en daar een ontsteking geeft. De aanval begint snel, vaak binnen een dag: het gewricht wordt opeens dik, rood en warm, en doet veel pijn.

Meestal zit jicht in je grote teen, soms in je voet, enkel, knie of pols. Bij een aanval heb je geen koorts. Sommige mensen hebben ook wit-gele bultjes onder de huid of nierstenen.

02Oorzaak

Waardoor krijg je jicht?

Hoe meer urinezuur je in je bloed hebt, hoe groter de kans op een aanval. Maar niet iedereen krijgt jicht: volgens Thuisarts.nl krijgt 1 op de 10 mensen met veel urinezuur in het bloed jicht.

In sommige families komt jicht vaker voor, en bij mannen boven de 40 jaar ook.

De huisarts herkent jicht vaak al aan de klachten. Soms wordt je bloed onderzocht; bij jicht is het urinezuur meestal hoger dan normaal.

03Dieet

Is een speciaal dieet bij jicht nodig?

Thuisarts.nl is hier duidelijk over:

• speciale dieetadviezen zijn waarschijnlijk niet nodig,
• het is vooral belangrijk dat je afwisselend en gezond blijft eten,
• er is geen goed onderzoek gedaan om te weten of je vaker aanvallen krijgt door alcohol of frisdrank, of door rood vlees, orgaanvlees en vis,
• merk je dat je klachten toch met bepaald eten of drinken te maken hebben, dan kun je proberen of het helpt als je dat niet meer neemt.

In onze praktijk voor voeding en diëtetiek in Bilbao helpen we je met een afwisselend en gezond eetpatroon (de consulten zijn in het Spaans).

04Bij een aanval

Wat helpt bij een aanval?

• Leg je been hoog bij jicht in voet, enkel of knie, bijvoorbeeld dwars op de bank.
• Koel als het gewricht warm aanvoelt: een natte theedoek, ijs in een doek of een coldpack, niet langer dan 10 minuten per keer.
• Wees niet bang om te bewegen. Bewegen is niet gevaarlijk, ook niet als het gewricht ontstoken is. Wordt de pijn minder, ga dan langzaam meer bewegen zodat je spieren niet stijf worden.

05Medicijnen

Medicijnen bij een aanval

Met pijnstillers uit de groep NSAID's heb je meestal binnen 2 dagen minder pijn. Ze zijn niet voor iedereen geschikt; je huisarts kijkt welke je mag gebruiken. Soms krijg je er een maagbeschermer bij.

Prednisolon helpt net zo goed tegen de pijn; je slikt het meestal 5 dagen. Helpen deze middelen na 3 dagen niet, of mag je ze niet gebruiken, dan kan colchicine een mogelijkheid zijn. Soms is een prik in het gewricht nodig, meestal door een reumatoloog.

Meestal is een aanval binnen 3 weken over. Vaak komt jicht wel terug.

06Vaker aanvallen

Als je vaker aanvallen krijgt

Heb je meer dan 3 aanvallen per jaar, of jichtbultjes, dan kan je huisarts allopurinol voorschrijven. Dat zorgt voor minder urinezuur in je bloed. Als je het elke dag slikt, krijg je minder of geen aanvallen.

Het kan 3 maanden of langer duren voordat je minder aanvallen krijgt; jichtbultjes verdwijnen vaak pas na 1 of 2 jaar. Meestal gebruik je allopurinol de rest van je leven, met regelmatige controles bij de huisarts.

07Hart en vaten

Jicht en je hart en bloedvaten

Met jicht heb je een grotere kans op ziektes van hart, bloedvaten en nieren. Volgens Thuisarts.nl:

• hebben 5 van de 10 mensen met jicht een hoge bloeddruk,
• hebben 3 van de 10 een ziekte van hart en bloedvaten,
• hebben 2 van de 10 nieren die minder goed werken.

Je huisarts of praktijkondersteuner onderzoekt daarom je risico en kijkt samen met jou hoe je dat kleiner kunt maken. Gezond en afwisselend eten hoort daarbij.

08Onderzoek

Wat zegt onderzoek over voedingssupplementen?

Een Cochrane-review (Andrés en collega's, 2014) zocht naar gerandomiseerde studies over voedingssupplementen bij langdurige jicht. Er werden maar 2 studies met samen 160 mensen gevonden.

• In één studie kregen mensen 3 maanden verrijkt magere-melkpoeder. Het aantal aanvallen daalde in alle groepen; of het verrijkte poeder beter werkte, was onzeker. De pijn verbeterde iets meer, maar het verschil was mogelijk niet klinisch belangrijk.
• In de andere studie verlaagde vitamine C het urinezuur minder dan allopurinol. Het effect op aanvallen werd niet onderzocht.
• De onderzoekers concludeerden dat er weinig goed bewijs is over voedingssupplementen bij jicht.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

• Dieet: Thuisarts.nl zegt dat speciale dieetadviezen waarschijnlijk niet nodig zijn. Ook de Cochrane-review vond weinig goed bewijs, maar ging alleen over supplementen, niet over het hele eetpatroon.
• Vitamine C: Thuisarts.nl noemt geen supplementen. In de review verlaagde vitamine C het urinezuur minder dan allopurinol, het medicijn dat Thuisarts.nl noemt bij vaker aanvallen.
• Zelf uitproberen: Thuisarts.nl laat ruimte om eten of drinken weg te laten als je merkt dat het klachten geeft. Daar is geen onderzoek naar in de review.

10In het kort

Het belangrijkste over dieet bij jicht

• Jicht is een ontsteking door urinezuur in een gewricht, meestal in de grote teen.
• Een speciaal dieet is volgens Thuisarts.nl waarschijnlijk niet nodig; eet afwisselend en gezond.
• Er is geen goed onderzoek naar alcohol, frisdrank, rood vlees, orgaanvlees en vis bij aanvallen.
• Bij een aanval helpen hoog leggen, koelen, blijven bewegen en medicijnen.
• Bij meer dan 3 aanvallen per jaar kan allopurinol het urinezuur verlagen.
• Let op je hart en bloedvaten: jicht gaat vaak samen met hoge bloeddruk.