Verstopte buis van Eustachius: een dicht oor bij verkoudheid

01Wat is het

Wat is de buis van Eustachius?

Het middenoor is de ruimte direct achter het trommelvlies. Volgens Thuisarts.nl loopt er een klein gangetje van het middenoor naar de neus en keel: de buis van Eustachius. Door dit buisje gaan slijm en snot uit het oor naar je keel.

Het buisje heeft een laagje met slijm aan de binnenkant. Het is smal en kan daardoor makkelijk dichtgaan. In de tekeningen van Thuisarts.nl staat het naast het trommelvlies, de gehoorbeentjes, het evenwichtsorgaan en het slakkenhuis.

02Verstopt

Wat gebeurt er als het buisje dichtzit?

Soms krijg je bij een verkoudheid een dicht oor. Thuisarts.nl legt uit dat het laagje slijm in het buisje tussen neus en oor bij verkoudheid dik wordt. Dat geeft een dicht gevoel. Als je geeuwt of slikt, kun je het gevoel hebben dat je oor heel kort opengaat.

Bij een dicht oor kun je deze klachten hebben:

• een dicht gevoel in je oor,
• meer gevoel van druk in je oor,
• minder goed horen,
• pijn in je oor.

Een dicht oor heeft niet altijd met het buisje te maken. Meestal zit er volgens Thuisarts.nl een prop oorsmeer in de gehoorgang. Die prop zit aan de buitenkant van het trommelvlies; het buisje zit erachter.

03Slijm-oor

Langdurig verstopt: het slijm-oor

Bij een verkoudheid komt er slijm en snot in je oor, dat normaal door de buis van Eustachius naar je keel gaat. Gaat het buisje dicht, dan blijft het slijm achter het trommelvlies zitten. Dat heet een slijm-oor. Een slijm-oor is geen oorontsteking. Het komt vooral voor bij kinderen; volwassenen krijgen het bijna nooit.

Bij een slijm-oor kun je merken:

• een vol gevoel in het oor,
• slechter horen,
• de ene keer wel goed horen en de andere keer niet,
• een beetje oorpijn.

Een slijm-oor is volgens Thuisarts.nl niet erg, ook niet als je er maanden last van hebt. Er gaat niets kapot in je oor. Meestal gaat het vanzelf over binnen 3 tot 6 maanden, en daarna hoor je weer goed.

04Kinderen

Het buisje en middenoorontsteking bij kinderen

Een middenoorontsteking begint meestal met een gewone verkoudheid of keelpijn. Het verkoudheidsvirus zit in de neus en keel en kan via de buis van Eustachius ook in het middenoor komen. Vaak komen er bacteriën bij.

Door de ontsteking kan het buisje dichtgaan. Virussen, bacteriën en vocht zitten dan gevangen in het middenoor en drukken op het trommelvlies. Daardoor heeft het kind veel oorpijn. Middenoorontsteking komt vooral voor bij kinderen onder de 5 jaar; na de puberteit bijna niet meer.

05Vliegen en duiken

Vliegen, duiken en druk op je oor

Druk op je oor kan het trommelvlies laten scheuren. Thuisarts.nl noemt onder meer diepzeeduiken en vliegen, als het vliegtuig plotseling snel daalt. Bij een vliegreis helpt het volgens Thuisarts.nl als je tijdens het dalen kauwt of een paar keer slikt.

Met een slijm-oor mag je volgens Thuisarts.nl gewoon zwemmen, en ook vliegen is geen probleem. Heb je een gescheurd trommelvlies, dan is duiken niet verstandig: zorg dat er niet te veel druk op je trommelvlies komt, snuit je neus niet hard en knijp je neus niet dicht als je moet niezen.

06Zelf doen

Wat kun je zelf doen bij een verstopte buis?

Heb je geen pijn of koorts, ben je niet ineens doof en heb je geen gat in je trommelvlies? Bij een dicht oor door verkoudheid kun je volgens Thuisarts.nl je neus spoelen met zout water: los 1 eetlepel keukenzout op in 1 liter water.

• vul een spuitje of flesje met het zoute water en spoel boven een teiltje of de wasbak,
• buig je hoofd een beetje en doe het begin van het spuitje voorzichtig in 1 neusgat, met je hoofd naar die kant,
• spuit het langzaam leeg; het helpt als je langzaam «g» of kort «k» zegt, zodat het water niet je keel in stroomt,
• het water komt via hetzelfde of het andere neusgat weer naar buiten; herhaal het aan de andere kant.

Gebruik liever geen oordruppels van de drogist of neusdruppels met bijvoorbeeld xylometazoline: volgens Thuisarts.nl is er niet genoeg onderzoek gedaan om te weten of deze middelen helpen. Bij een slijm-oor is een behandeling niet nodig; als je verkouden bent, gelden de adviezen bij verkoudheid. Heb je een gaatje in je trommelvlies of buisjes in je oor, maak dan een afspraak bij de huisarts.

07Behandeling

Onderzoek en behandeling

Houd je klachten van een slijm-oor, dan kan de huisarts meten of je trommelvlies goed beweegt (trommelvlies-drukmeting). Normaal beweegt het trommelvlies bij geluid; bij een slijm-oor niet goed.

Gaan de klachten niet over, dan kan de huisarts je doorsturen naar een keel-neus-oorarts voor verder onderzoek. Soms helpen trommelvliesbuisjes: kleine plastic buisjes die de arts in het trommelvlies plaatst, zodat het slijm naar buiten kan.

Zit er een prop oorsmeer, dan kan de huisarts je oor laten uitspuiten. In onze KNO-praktijk in Bilbao onderzoeken we een dicht of vol gevoel in het oor (de consulten zijn in het Spaans).

08Onderzoek

Wat zegt onderzoek over behandelingen?

Een systematische review voor het Britse NIHR (Llewellyn en collega's, 2014) zocht naar behandelingen voor een slecht werkende buis van Eustachius. De review vond 19 kleine studies (11 tot 108 deelnemers), bijna allemaal met een hoog risico op vertekening:

• in één gerandomiseerde studie gaven neussprays met corticosteroïden geen verbetering van klachten of van de werking van het middenoor,
• neusdruppels die de slijmvliezen laten slinken, direct toegepast, gaven alleen een zeer kortdurende verbetering van de werking van het middenoor,
• twee apparaatjes om de druk in het middenoor gelijk te maken gaven in afzonderlijke studies een verbetering op korte termijn,
• operaties zoals ballondilatatie van het buisje werden alleen in patiëntenseries onderzocht, met betere uitkomsten,
• het bewijs was beperkt en van slechte kwaliteit; ernstige bijwerkingen werden niet gemeld.

09Verschillen

Waar de bronnen verschillen

De bronnen leggen andere accenten:

• Neusdruppels: Thuisarts.nl raadt neusdruppels met bijvoorbeeld xylometazoline af omdat er te weinig onderzoek is. De review vond een zeer kortdurende verbetering van de werking van het middenoor na direct toegepaste slijmvliesslinkende middelen, maar op basis van zwak bewijs.
• Medicijnen bij slijm-oor: Thuisarts.nl schrijft dat er geen medicijnen zijn waarmee een slijm-oor sneller overgaat. Dat past bij de ene studie in de review waarin neussprays met corticosteroïden niet hielpen.
• Operatie: Thuisarts.nl noemt alleen trommelvliesbuisjes. De review noemt ook ingrepen aan het buisje zelf, maar alleen uit patiëntenseries zonder controlegroep.

10In het kort

Het belangrijkste over de buis van Eustachius

• De buis van Eustachius verbindt het middenoor met de neus en keel.
• Bij verkoudheid wordt het slijmlaagje dik en voelt je oor dicht.
• Blijft het slijm achter het trommelvlies, dan heet dat een slijm-oor; meestal over binnen 3 tot 6 maanden.
• Neus spoelen met zout water kan helpen bij een dicht oor door verkoudheid.
• Bij het dalen van een vliegtuig helpt kauwen of slikken.
• Plotseling doof, veel pijn met koorts of je ziek voelen: bel direct de huisarts.